A-Ö Efnisyfirlit

Árásir á Íran: „glötuð tækifæri til viðræðna“

Öryggisráðið kom saman til neyðarfundar á laugardag
Öryggisráðið kom saman til neyðarfundar á laugardag. Mynd: UN Photo/Eskinder Debebe

Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna kom saman til neyðarfundar í kjölfar umfangsmikilla loftárása Bandaríkjanna og Ísraels víðs vegar um Íran á laugardag. Íransstjórn gerði síðan hefndarárásir um öll Mið-Austurlönd.

António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna sagði á fundi ráðsins að aðgerðirnar ykju hættuna á „atburðarás sem enginn getur stjórnað á óstöðugasta svæði heims.“

Aðalframkvæmdastjórinn ítrekaði að varanlegum friði yrði aðeins náð með friðsamlegum leiðum, þar á meðal heiðarlegum viðræðum. Hann benti á að sameiginleg hernaðaraðgerð Ísraels og Bandaríkjanna hefði átt sér stað í kjölfar óbeinna viðræðna milli Bandaríkjanna og Írans með milligöngu Óman, “og þar með glatast tækifæri til samninga”.

Öryggisráð: Virða ber sáttmála SÞ

Guterres sagði að stigmögnun átaka græfi undan alþjóðlegum friði og öryggi. Hann minnti á að öll aðildarríki yrðu að „virða skuldbindingar sínar samkvæmt alþjóðalögum, þar á meðal sáttmála Sameinuðu þjóðanna.“ Sáttmálinn bannar „hótun um valdbeitingu gegn landhelgi eða pólitísku sjálfstæði nokkurs ríkis, eða á annan hátt sem er ósamrýmanlegur tilgangi Sameinuðu þjóðanna.“

Öryggisráð: Guterres á fundinum á laugardag.
Öryggisráð: Guterres á fundinum á laugardag. Mynd: UN Photo/Eskinder Debebe

Aðalframkvæmdastjórinn kallaði eftir tafarlausri stöðvun hernaðaraðgerða og aðgerðum til að draga úr spennu. Hann varaði við því að ef það tækist ekki væri hætta á víðtækari svæðisbundnum átökum með alvarlegum afleiðingum fyrir almenna borgara og stöðugleika á svæðinu.

UNESCO: Brot á mannúðarlögum

Mennta-, vísinda- og menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna, UNESCO, segir að sprengjuárás á grunnskóla í hernaðarárásum Bandaríkjanna og Ísraels á Íran á laugardag sé alvarlegt brot á mannúðarlögum. Flugskeytin eiga að hafa eyðilagt stúlknaskóla í Minab í suðurhluta Írans, þar sem um 150 létust og nærri 100 særðust. Talið er að margir nemendur séu meðal látinna.

Í yfirlýsingu sem birt var á samfélagsmiðlum lýsti UNESCO yfir miklum áhyggjum af áhrifum hernaðarárásanna, sem héldu áfram fram á sunnudag, og benti á að nemendur á stað sem er helgaður námi séu verndaðir samkvæmt alþjóðlegum mannúðarlögum og að „árásir á menntastofnanir stofni nemendum og kennurum í hættu og grafi undan réttinum til menntunar.“

UNESCO tók undir með fjölda stofnana innan kerfis Sameinuðu þjóðanna og háttsettum embættismönnum, þar á meðal António Guterres aðalframkvæmdastjóra, og fordæmdi hernaðarárásirnar, sem og hefndarárásir Írans sem lentu á nokkrum löndum í Mið-Austurlöndum.

Austurríski lögfræðingurinn Volker Türk hefur verið mannréttindastjóri Sameinuðu þjóðanna frá haustinu 2022.
Volker Türk mannréttindastjóri Sameinuðu þjóðanna Mynd: UN Photo/Loey Felipe

Türk: „Almennir borgarar gjalda hæsta verðið“

Volker Türk, mannréttindastjóri, birti yfirlýsingu um árásirnar á laugardag þar sem hann sagðist harma hernaðarárásir Ísraels og Bandaríkjanna víðs vegar um Íran og síðari hefndarárásir Írans.

„Eins og alltaf í vopnuðum átökum eru það almennir borgarar sem á endanum gjalda hæsta verðið”, sagði Türk. „Sprengjur og flugskeyti eru ekki leiðin til að leysa ágreining heldur leiða aðeins til dauða, eyðileggingar og mannlegra þjáninga. Ég minni alla aðila á að alþjóðalög um vopnuð átök eru mjög skýr: vernd almennra borgara er í forgangi. Hver einasti aðili sem hlut á að máli verður að tryggja að þessum lögum sé fylgt. Brot á þeim verða að leiða til ábyrgðar fyrir þá sem bera ábyrgð.”