Ban Ki-moon, framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna skrifar:
Hungur ríkir á austurodda Afríka. Allt hefur lagst á eitt; átök, hátt matarverð og þurrkar með þeim afleiðingum að ellefu milljónir manna líða alvarlegan skort. Sameinuðu þjóðirnar hafa reynt að vara við yfirvofandi vanda um margra mánaða skeið. Við höfum ekki notað orðið hungursneyð fyrr en á allra síðustu dögum, en nú er það orðið staðreynd. Hungursneyð ríkir í hlutum Sómalíu og breiðist út.
Viðvörunarbjöllurnar hringja og við getum ekki látið sem ekkert sé. Á hverjum degi fæ ég átakanlegar skýrslur frá Sameinuðu þjóða fólkinu á staðnum. Búfénaður og geitur sómalskra flóttamanna er dauður úr þorsta og fólkið gengur vikum saman til að leita hjálpar í Kenía og Eþíópíu. Munaðarleysingjar koma einir; vannærðir og óttaslegnir- foreldrarnir látnir.
Við heyrum hræðilegar sögur frá Sómalíu af fjölskyldum sem hafa þurft að horfa upp á börn sín deyja eitt af öðru. Ein konan birtist nýlega í búðum Sameinuðu þjóðanna fyrir uppflosnað fólk, um 140 kólómetra fyrir sunnan Mogadishu. Hún átti þriggja vikna ferð, fótgangandi, að baki. Halima Omar frá Shebelle héraði var eitt sinn talin vel stæð. Í dag eftir þriggja ára þurrk rétt skrimtir hún. Fjögur af sex börnum hennar eru látin. “Það er ekkert verra en að horfa á barn sitt deyja vegna þess að maður getur ekki fætt það,” segir hún um eldraun sína. “Ég er að missa alla von.”
Oft er engin von fyrir þá sem þó ná til búðanna. Margir eru of veikburða eftir langa og stranga göngu um þurrka-svæði og deyja áður en þeir ná kröftum á ný. Oft eru engin lyf til, fyrir fólk sem þarfnast læknisaðstoðar. Ímyndið ykkur hvernig þeim læknum líður sem horfa á sjúklinga sína gefa upp öndina vegna skorts á nauðsynlegum búnaði.
Þessar sögur snerta alla djúpt. Við spyrjum okkur: hvernig stendur á því að þetta gerist enn á ný? Þegar öllu er á botninn hvolft er nægur matur í heiminum. Jú, vissulega eru erfiðir tíma, en samt sem áður höfum við alltaf frá aldaöðli svarað því kalli að koma meðbræðrum okkar til hjálpar, jafnvel þegar verst hefur árað.
Fylkjum liði og réttum þeim hjálparhönd
Af þessum sökum leita ég til ykkar í dag – til að beina kastljósi heimsins að þessari kreppu og hvetja íbúa heimsins til að rétta Sómalíu hjálparhönd nú þegar neyðin er stærst. Til þess að bjarga því fólki sem er í lífshættu – að langmestu leyti konum og börnum – þurfum við 1.6 milljarð Bandaríkjadala aðstoð. Hingað til hefur tekist að afla helming þessa fjár. Til þess að snúa við blaðinu og gefa fólkinu einhverja von í nafni alls mannkyns, verðum við að fylkja liði um allan heim.
Við þurfum á öllum að halda. Ég ákalla allar þjóðir, bæði þær sem láta fé af hendi rakna ár eftir ár og alla hina til þess að svara þessari áskorun.
Við þurfum að spyrja sjálf okkur hvert fyrir sig sem allmenna borgara, hvernig við getum orðið að liði. Við getum bæði lagt fé af mörkum, eins og þegar jarðskjálftarnir urðu á Haítí eða flóðbylgjan reið yfir hér um árið, en það er einnig hægt að þrýsta á kjörna fulltrúa til að bregðast við af enn meiri krafti. Jafnvel þótt allt gangi eftir, er þetta hugsanlega ekki nóg. Það er alvarleg hætta á ferð og vera má að við getum ekki svarað brýnustu þörfum.
Ástandið er sérstaklega erfitt í Sómalíu. Þar er erfitt að koma til hjálpar vegna yfirstandandi átaka. Að auki eiga alþjóðlegar hjálparstofnanir og frjáls félagasamtök í vök að verjast fjárhagslega vegna hækkandi matarverðs. Erfitt er líka um vik vegna þess að bráðabirgðastjórn Sómalíu stjórnar aðeins hlutum höfuðborgarinnar Mogadishu. Við vinnum að samkomulagi við íslömsku herflokkana, Al Shabaab, til að fá aðgang að svæðum undir þeirra stjórn. Jafnvel þótt þetta takist hefur ekki tekist að tryggja öryggi.
Við verðum líka að viðurkenna að Kenía og Eþíópía sem hafa af rausnarskap opnað landamæri sín, eiga sjálf við tröllaukinn vanda að stríða. Stærstu flóttamannabúðir í heimi, Dadaab í Kenía, eru nú þegar hættulega ofsetnar en þær hýsa 380 þúsund manns. Mörg þúsund til viðbótar bíða skráningar. Í nágrannaríkinu Eþíópu bætast tvö þúsund manns við daglega í Dolo flóttamannabúðunum og þar hafa menn vart undan. Þessi vandi bætist við það að sjö milljónir Keníabúa og Eþíópumanna geta vart brauðfætt sig. Tugir þúsunda glíma við sama vanda í Djibouti og Erítreu – hugsanlega enn fleiri.
Búum okkur undir loftslagsbreytingar
Á meðan við sinnum þessum aðkallandi vandamálul verðum við líka að kafa til botns og finna rætur vandans. Þurrkarnir sem herja á þennan heimshluta eru vissulega þeir skæðustu um áratugaskeið. En nú þegar afleiðingar loftslagsbreytinga finnast um víða veröld, má gera ráð fyrir að þetta sé ekki síðasta glíman af þessu tagi. Við verðum að bregðast við með því að dreifa frækorni sem þolir betur þurrka, koma á fót áveitum, og efla innviði og mannvirki í dreifbýli og hrinda í framkvæmd áætlun til að efla kvikfjárrækt.
Öll þessi verkefni geta skilað árangri. Síðustu tíu ár hefur slíkt átak skilað átta prósenta aukmingu í landbúnaðarframleiðslu í Eþíópíu. Við höfum líka bætt upplýsingastarf okkar með það fyrir augum að sjá fyrir vanda af þessum tagi. Við vissum af yfirvofandi þurrki í nóvember á síðasta ári. Í framtíðinni þurfum við að tryggja að slíkar viðvaranir komist til skila tímanlega.
Umfram allt þurfum við frið. Við getum ekki barist við hungursneyðina á skilvirkan hátt á meðan átök standa yfir í Sómalíu. Sífellt fleiri börn munu líða hungur og fleira fólk mun deyja að þarflausu. Og öryggisleysi breiðist hættulega mikið út.
Halima Omar hin sómalska sagði okkur: “Kannski eru þetta örlög okkar, en kannski gerist kraftaverk og okkur verður bjargað frá þessari martröð.”
Ég get ekki sætt mig við að þetta séu örlög hennar. Við skulum í sameiningu bjarga henni og löndum hennar frá þessari hræðilegu martröð.
(Þessi grein birtist í Fréttablaðinu í styttri útgáfu og stórblöðum víða um heim)