Evrópusambandið (ESB) og Sameinuðu þjóðirnar (SÞ) eiga eitt nánasta og umfangsmesta samstarf sem þekkist í alþjóðasamskiptum. Bæði samtökin eru eindregnir stuðningsmenn fjölþjóðasamvinnu, alþjóðalaga, mannréttinda, sjálfbærrar þróunar og sameiginlegra aðgerða til að takast á við alþjóðlegar áskoranir.
Evrópusambandið lítur á Sameinuðu þjóðirnar sem kjarnann í alþjóðakerfi sem byggist á reglum. ESB vinnur náið með Sameinuðu þjóða-kerfinu á sviði friðar og öryggis, þróunarmála, aðgerða í loftslagsmálum, mannúðaraðstoðar og alþjóðlegrar stjórnarhátta.
ESB hefur haft áheyrnarstöðu hjá Sameinuðu þjóðunum frá árinu 1974. Árið 2011 veitti allsherjarþing SÞ sambandinu aukin áheyrnarréttindi sem gerðu því kleift að taka til máls í umræðum, leggja fram tillögur og breytingartillögur, dreifa skjölum og taka virkari þátt í störfum SÞ. Þrátt fyrir að ESB sé ekki aðildarríki SÞ og hafi ekki atkvæðisrétt hefur það einstaka stöðu meðal alþjóðastofnana og setur oft fram sameiginlega afstöður fyrir hönd 27 aðildarríkja sinna.
Pólitískt samráð
Pólitísk samræming er hornsteinn í samskiptum ESB og SÞ. Aðildarríki ESB samræma reglulega afstöðu sína innan allsherjarþings SÞ og annarra stofnana SÞ. Frakkland, sem aðildarríki ESB, á fast sæti í öryggisráði SÞ, á meðan önnur ESB-lönd sitja þar oft sem kjörnir fulltrúar. Með þessari samræmingu leitast ESB við að styrkja sameiginleg áhrif sín á alþjóðavettvangi.
Samstarfið er sérstaklega mikilvægt á sviði friðar og öryggis. ESB og SÞ vinna náið saman að því að koma í veg fyrir átök, viðhalda friði, miðla málum, stjórna borgaralegum kreppum og að uppbyggingu eftir átök. Stefnumarkandi samstarf þeirra í kreppustjórnun, sem komið var á fót árið 2003 og er endurnýjað reglulega, sameinar alþjóðlegt lögmæti SÞ og diplómatíska, fjárhagslega, borgaralega og hernaðarlega getu ESB.
Þróunarstarf
Þróunarsamvinna og mannúðaraðstoð gegna þýðingarmiklu hlutverki. ESB og aðildarríki þess eru samanlagt stærstu stuðningsaðilar kerfis Sameinuðu þjóðanna og styðja samtökin umtalsvert fjárhagslega, þar á meðal friðargæsluaðgerðir, mannúðar- og þróunarstarf. Bæði samtökin vinna náið að því að framfylgja þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna til ársins 2030 og heimsmarkmiðunum um sjálfbæra þróun.
Háttsettir embættismenn beggja samtaka leggja oft áherslu á stefnumarkandi eðli sambandsins. António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna hefur lýst ESB sem „miðlægum stefnumarkandi samstarfsaðila Sameinuðu þjóðanna.” Hann segir að ESB sé „grundvallarstoð í fjölþjóðlegri viðbragðsstöðu gagnvart þeim áskorunum sem við stöndum frammi fyrir á sviði friðar og öryggis, í loftslagsmálum, í sjálfbærri þróun, í mannréttindamálum.“
Heimurinn horfir til ESB
Guterres hefur einnig lagt áherslu á víðtækara mikilvægi samstarfsins og sagt að „heimurinn horfi til Evrópusambandsins til að hjálpa til við að ryðja brautina“ í að takast á við sameiginlegar alþjóðlegar áskoranir með fjölþjóðasamvinnu.
SÞ lykilstofnun
Á svipaðan hátt undirstrikaði António Costa, forseti leiðtogaráðs Evrópusambandsins, stuðning ESB við SÞ og lýsti þeim sem „lykilstofnun í alþjóðakerfinu“ og fullvissaði Guterres aðalfarmkvæmdastjóra um að „Evrópusambandið mun áfram vera mikill stuðningsmaður starfs þíns og starfs Sameinuðu þjóðanna.“
Að lokum byggjast samskipti ESB og SÞ á sameiginlegum gildum og markmiðum. Með pólitískri samræmingu, fjárhagslegum stuðningi, friðaraðgerðum, þróunaraðstoð og samvinnu um alþjóðlegar áskoranir eins og loftslagsbreytingar, fólksflutninga og mannréttindi hafa ESB og SÞ þróað stefnumarkandi samstarf sem gegnir lykilhlutverki í að stuðla að friði, sjálfbærri þróun og skilvirkri fjölþjóðlegri stjórnsýslu um allan heim.