Flóttamenn. Fólki á flótta í heiminum hefur fækkað samkvæmt Global Trends, árlegu stöðuyfirliti Flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna (UNHCR). Slík fækkun er sjaldgæf og vekur nokkrar vonir en markar þó ekki enn þáttaskil.
Barham Salih, flóttamannastjóri Sameinuðu þjóðanna varaði við því þegar hann kynnti niðurstöðurnar að þótt færri hefðu verið á flótta árið 2025 í fyrsta sinn í áratug, væri fjöldi fólks sem neyðst hefði til að yfirgefa heimili sín enn óásættanlega hár.
Árið 2025 flúðu um 5,4 milljónir manna ofbeldi og ofsóknir með því að leita til annarra landa. Á sama tíma fjölgaði þeim sem sneru heim eftir landflótta. 14,7 milljónir flóttamanna sneru aftur til síns heima eða heimalands, þar af 4,4 milljónir flóttamanna og 10,3 milljónir fólks á vergangi innanlands. Aukningin var mikil í Afganistan, Súdan og Sýrlandi.
Endurkoma flóttafólks eykst
Aðeins einu sinni hafa flleiri flóttamenn snúið aftur heim frá því skráningar hófust fyrir 60 árum. Oft og tíðum sneri fólk þó heim eftir mikinn þrýsting og við ótryggar aðstæður, sem er verulegt áhyggjuefni. Á heildina litið fækkaði flóttafólki um 3 prósent árið 2025 og náði 41,6 milljónum. Í annarri jákvæðri þróun fengu nærri 46.000 ríkisfangslausir einstaklingar ríkisborgararétt í 24 löndum, sem markar mikilvægt skref í viðleitni til að draga úr ríkisfangsleysi.
Þrátt fyrir þessi jákvæðu merki eru um 70 prósent flóttafólks enn föst í langvarandi útlegð og margir búa undir fátæktarmörkum. Í ljósi þessa hvatti Salih alþjóðasamfélagið til að styðja nýtt framtak sem miðar að því að hjálpa milljónum manna að bæta stöðu fólks á langvarandi flótta og draga úr hve háð það er mannúðaraðstoð.
„Fyrir of marga flóttamenn byrjar flóttinn sem líflína en endist ævilangt,“ sagði Salih. „Mannúðaraðstoð bjargar mannslífum, en hún er ekki lokamarkmiðið og gerir flóttafólki ekki kleift að verða virkir gerendur sem stjórna eigin framtíð. Við þurfum hugarfarsbreytingu sem skapar nýja von og tækifæri fyrir þá sem flýja stríð og ofsóknir.“
Flóttamenn: aukin þátttaka í innlendum kerfum
Flóttamannastjórinn setti fram skýrt markmið: að fækka á næsta áratug um meira en helming þeim flóttamönnum á langvarandi flótta sem reiða sig á mannúðaraðstoð. Markmiðið beinist aðallega að lág- og meðaltekjulöndum, sem hýsa meirihluta flóttafólks í heiminum.
Framtakið kallar á aukna þátttöku flóttafólks í innlendum kerfum, þar á meðal menntun, heilbrigðisþjónustu, fjármálaþjónustu og vinnumörkuðum, svo það geti aflað sér tekna og lagt sitt af mörkum til staðbundinna hagkerfa. Salih lagði einnig áherslu á brýna þörf fyrir að auka alþjóðlegar lausnir, þar á meðal endurbúsetu fyrir þá viðkvæmustu, fjölskyldusameiningu, atvinnuleyfi og námsstyrki, og varaði við því að bilið milli þarfa og tiltækra plássa haldi áfram að aukast.