Á sama tíma og jörðin hitnar og baráttan gegn kolefnisbrennslu harðnar, hafa frumbyggjar heimsins verið sniðgengnir, að því er kemur fram í nýrri skýrslu Sameinuðu þjóðanna.
Skýrsla um stöðu frumbyggjaþjóða heimsins (The State of the World’s Indigenous Peoples) var birt í gær á fundi Fastavettvangs Sameinuðu þjóðanna um málefni frumbyggja. Frumbyggjar eru aðeins sex af hundraði jarðarbúa en engu að síður eru 80% þeirrar líffræðilegu fjölbreytni sem eftir er á þeirra búsvæðum. Hins vegar fá þeir aðeins í sinn hlut innan við 1% alþjóðlegra loftslagsfjárveitinga.
Samfélög frumbyggja eru sjaldnast höfð með í ráðum þegar ákvarðanir eru teknir. Gildir einu hvort um er að ræða verkefni á sviði grænnar orku eða þegar stefnumarkandi ákvarðanir eru teknar. Oft og tíðum eru frumbyggjar sniðgengnir, verða fyrir barðinu á loftslagslausnum eða er synjað um nauðsynleg úrræði til að taka forystu.
„Þótt við verðum hlutfallslega harðast úti í loftslagskreppunni, eru frumbyggjaþjóðir ekki fórnarlömb,“ skrifar Hindou Oumarou Ibrahim formaður Fastavettvangs Sameinuðu þjóðanna um málefni frumbyggja (UN Permanent Forum on Indigenous Issues) í formála skýrslunnar.
Skýrslan sem unnin var undir handarjaðri Sameinuðu þjóðanna inniheldur framlög frá leiðtogum frumbyggja, sérfræðinga á vegum Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar (WHO), reynslusögur og tölfræði frá sjö mismunandi heimshlutum.
Loftslagsbreytingar eru heilbrigðisvá
Í skýrslunni er einnig fjallað um hvernig loftslagsbreytingar hafa áhrif á heilsu og á félagslegt,- menningarlegt,- og andlegt líf frumbyggjahópa.
Á Norðurslóðum hafa hitabreytingar, breytingar á hreyfingum villtra dýra og veðurfarsmynstur raskað heðfbundnum veiðum og uppskeru. Álag fylgir breytingunum og fæðuöryggi er í hættu.
Frumbyggjakonur hafa orðið hart úti á mörkum loftslagsbreytinga og heilsufars. Þannig hafa konur í Austur-Afríku, til dæmis, orðið útsettar fyrir vanræktum hitabeltissjúkdómum á borð við blóðögðuveiki.
Á Amasón-svæðinu hafa loftslagsbreytingar skert fjölbreytni lífríkisins. Af þeim sökum hafa frumbyggjar tapað hefðbundinni fæðu og læknajurtum. Afleiðingarnar eru næringarskortur hjá vanfærum og mjólkandi konum, auk almennari heilsufarsvanda.
Þrátt fyrir þetta er lögð áhersla á þanþol og seiglu frumbyggja í skýrslunni. Oft og tíðum hafa konur og eldra fólk tekið forystu um aðgerðir til að aðlagast breytingum. Þar á meðal hefur fornt mataræði verið endurheimt og uppskerutími aðlagaður nýjum aðstæðum.
Frumbyggjar fjarri sjóðum og samningaviðræðum
Þótt mikilvægi frumbyggja sé almennt viðurkennt í umhverfisgeiranum, er sýnt fram á í skýrslunni að þeim er sjaldnast ætlað hlutverki í að móta og hrinda í framkvæmd loftslagsstefnumörkun. Á það bæði við um stjórnun og fjárveitingar. Aðines 1% loftslagsjárveitinga ná til frumbyggja.