Gasasvæðið. Hungur.
Ísrael meinar erlendum blaðamönnum að flytja fréttir frá Gasasvæðinu. Jonathan Dumont samskiptastjóri hjá Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (WFP) er hins vegar nýkominn þaðan í fyrsta skipti frá því átök brutust út fyrir 15 mánuðum. Hann hefur gríðarlega reynslu af störfum á hamfarasvæðum, en hann segir að umfang eyðileggingar og þjáninga á Gasa séu af „annari stærðargráðu” en hann hafi áður séð.
Rúmlega 45 þúsund hafa látið lífið og meir en 100 særst frá því árásir Ísraels á Gasa hófust í kjölfar hryðjuverkaárásar Hamas á landið.
Jonathan Dumont fór til Gasa í hópi annara mannúðarstarfsmanna. Við landamærin blöstu við honum brýn hjálpargögn, hvort heldur sem er lyf, matur eða annað. Allt þetta beið þess að Ísraelar könnuðu innihaldið. Fáir flutningabílar og bílstjórar með leyfi frá Ísrael eru til reiðu. Birgðaflutningar eru erfiðir því vegir hafa verið eyðilagðir og þeirra bíða örvinglað sveltandi fólk og vopnaðir glæpaflokkar.
Íbúarnir eru lokaðir inni
„Gasa sem er á stærð við Detroit-borg í Bandaríkjunum er í dag rústahaugur,“ segir Dumont eftir heimsóknina. „Ég hef verið á mörgum átakasvæðum á undanförnum árum. Ég hef starfað á Haítí, þar sem vígamenn vaða uppi, í austurhluta lýðveldisins Kongó (DRC), og Khartoum, hinni stríðshrjáðu höfuðborg Súdans, en umfangið á Gasa er af annarri stærðargráðu.
Annars vegar gæla friðsælar öldurnar við Miðjarðarhafsströndina, og gefa manni falska mynd af ró og spekt. Hins vegar er raunveruleikinn: endalaus eyðilegging með svörtum reyk sem stígur upp af byggingum.
Það er annað sem skilur Gasa frá öðrum átakasvæðum. Gasabúar komast hvorki lönd né strönd til að flýja átökin. Þeir eru lokaðir inni.”
„Síðar þegar við ókum til Gasaborgar sáum við lík, á víð og dreif, sem rotnuðu í sólskininu. Nokkur hundruð metrum frá var lítill hópur kvenna og barna á göngu og héldu á öllum eigum sínum. Þeim var heitt og þau litu út fyrir að vera uppgefin,” bætti Dumont við.
Hundruð þúsund liða hamfara hungur
Hungur sverfur að. Rúmlega 90 prósent íbúanna eru taldir á „kreppustigi” eða hærra á mælikvarða mannúðarstarfsmanna. 340 þúsund manns eru hins vegar taldir á „hamfarahungur”-stigi en það er hæsta stig hungurs á sama mælikvarða.
„Þau matvæli sem Matvælaáætlunin (WFP) hefur fengið að flytja til Gasasvæðisins fullnæghja aðeins þörfum þriðjungs hins sveltandi fólks. Við höfum orðið að skerða ítrekað matarskammtana á undanförnum mánuðum. Í desember síðastliðnum reyndum við að ná til 1.1 milljónar manna með mat, sem nægir aðeins í 10 daga; þar á meðal dósamat, tómatmauk, matarolíu og hveiti.
Norðurhluti Gasa er í umsátursástandi og þangað hafa nánast engin hjálpargögn borist í tvo mánuði.”
Öryggi er einnig þrándur í götu hjálparstarfsmanna. Ísrael réðst á þrjá bíla WFP í samfloti á sunnudag. Að minnsta kosti 16 skot hæfðu vel merkta bílana, en engann sakaði.
Soltið og reitt fólk
Að sögn Dumont er brauð mikilvægasta fæða fólksins enda ódýrt. Langar raðir myndast við bakarí, sem njóta stuðnings WFP. „Fólkið er soltið og það er reitt,“ sagði bakarinn Ghattas Hakoura í samtali við Dumont. „Það hefur tapað öllu sínu; heimilum, atvinnu og fjölskyldum sínum. Það er ekkert kjöt að fá, ekkert grænmeti. Og ef það fæst hefur enginn efni á því. Það er of dýrt.“
25 kílóa hveitipoki kostar allt að 150 Bandaríkjadölum (21 600 ísl.kr.) og litlar paprikur 195 dali kílóið (28 000 ísl.kr.). „Þetta selst ekki. Enginn hefur efni á þessu,“ segir Dumont.
Máttvana með sveltandi barn
Langflestum Gasabúum eða 90% hefur verið stökkt á flótta innan svæðisins ítrekað vegna loftárása og átaka. Á sama tíma reyna þeir ákaft að verða sér úti um mat og húsaskjól. Hundruð þúsunda heimila hafa verið eyðilögð.
Í Khan Younis hitti Dumont Hind Hassouna fjögurra barna móður. Börn hennar þurfa að ganga hálfan annan kílómetra hvora leið til að ná í vatn. Hún hitti Dumont í tjaldi sínu, sem getur hvenær sem er fokið eða rignt niður í vetrarveðrum. Börnin hámuðu í sig litla hrísgrjónaskammta frá WFP, hugsanlega einu máltíð dagsins Lítill drengur hreinsaði skál sína þar til ekkert hrísgrjón var eftir og brosti dauflega.
Hvað framtíðin ber í skauti sér fyrir börnin á Gasa veit enginn – það er að segja þau sem munu lifa af.
„Ég lít á litlu dóttur mína, sem grætur og biður um mat, en ég er máttvana,“ sagði leigubílstjórinn fyrrverandi Nabil Azab. „Það ekkert sem ég get gert fyrir hana. Ekki neitt.“