Heimsmarkmið um sjálfbæra þróun. Lífslíkur heimsbyggðarinnar jukust um hvorki meira né minna en fimm ár á árunum 2000 til 2019. Hins vegar hafa þær minnkað um tvær frá COVID-19 heimsfaraldrinum. 110 milljónir barna hafa sest á skólabekk frá 2015. 272 milljónir barna í heiminum nutu aftur á móti engrar kennslu 2023.
Skýrsla Sameinuðu þjóðanna um stöðu Heimsmarkmiðanna um sjálfbæra þróun sýnir fram á bæði framfarir og afturför. Einkum og sér í lagi er ljóst af efni skýrslunnar að langt er í land með að Heimsmarkmiðunum verði náð fyrir 2030, eins og stefnt var að.
Innan seilingar
„Þessi skýrsla sýnir ekki aðeins ástandið eins og það er í dag,“ sagði António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna þegar hann kynnti skýrsluna um Heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun. „Hún sýnir einnig að það er innan seilingar að hrinda Heimsmarkmiðunum í framkvæmd, en aðeins ef við erum sameinuð, og grípum til brýnna aðgerða, sameinuð og staðráðin í að ná árangri.“
Neyðarástand í þróunarmálum
Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti svokallaða Áætlun 2030 (2030 Agenda), sem fól í sér 17 Heimsmarkmið um sjálfbæra þróun. Á meðal þeirra voru að binda enda á fátækt og tryggja að öll heimsbyggðin hefði aðgang að heilsugæslu og góðri menntun fyrir 2030.
Þessum metnaðarfullu markmiðum átti að ná með því að setja komandi kynslóðir í forgang með sjálfbærum og loftslagsvænum aðgerðum.
„Áætlun 2030 er til margs um sameiginlega viðurkenningu á að örlög okkar eru samtvinnuð og að sjálfbær þróun er ekki jafnvirðisleikur, heldur sameiginleg viðleitni öllum til hagsbóta,” sagði Li Junhua framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna á sviði efnahags- og félagsmála.
Mótvindur
Tíu árum eftir samþykkt þessara skuldbindinga hafa þær lent í mótvindi. Talið er að það skorti 4 trilljóna Bandaríkjadala upp á fjármagna framkvæmd þeirra í þróunarríkjum. Á sama tíma aukast viðsjár í heiminum og grafið hefur verið undan fjölþjóðasamskiptum.
Aðeins 18% Heimsmarkmiðanna hafa þokast áfram samkvæmt áætlun. Um 17% hafa náð þokkalegum árangri. En hins vegar mjakast rúmlega helmingur áfram of hægt, og afturför hefur orðið í 18% markmiðanna.
„Það ríkir neyðarástand í þróunarmálum heimsins, sem best sést á því að 800 milljónir manna búa við sárafátækt og afleiðingar loftslagsbreytingar herja á heiminn auk skuldakreppunnar,“ sagði António Guterres aðalframkvæmdastjóri.
Framfarir og afturför
Frá 2015 til 2023 minnkaði mæðradauði og barna undir 5 ára um 15%. Á sama tíma tókst 54 ríkjum að útrýma að minnsta kosti einum hitabeltissjúkdómi.
„Þessir sigrar eru ekki abstrakt tölfræði, heldur hefur líf fólks tekið stakkaskiptum, fjölskyldur hafa brotið fjötra fátæktar og samfélög verið valdefl til að byggja upp betri og þolbetri framtíð,“ sagði Li.
Skilin eftir
Á hinn bóginn hefur fjöldi fólks verið skilinn eftir.
Einn af hverjum tíu jarðarbúum býr við sárafáækt og einn af hverjum 11 við fæðuóöryggi. Rúmlega 1.1 milljarður býr í fátæktarhverfum eða í ósamþykktu þéttbýli án grundvallarþjónustu, svo sem drykkjarvatns og hreinlætisaðstöðu.
Og á árið 2024 lést ein manneskja á tólf mínútna fresti í átökum.