22.júní 2015. Stafræn tækni getur komið að góðum notum til að vernda mannréttindi og getur bjargað mannslífum, en böggull fylgir skammrifi.
Svokölluð „borgarleg vitni“ koma sífellt oftar við sögu þegar vakin er athygli á mannréttindabrotum.
Christof Heyns, Sérstakur erindreki Sameinuðu þjóðanna um aftökur án dóms og laga hefur hvatt Sameinuðu þjóða-kerfið og aðrar mannréttindastofnanir til þess að færa sér nútímatækni í nyt og fylgjast með nýjungum sem eru að ryðja sér til rúms í söfnun upplýsinga og rannsóknum á mannréttindabrotum. „Það er eingöngu hægt að svara áskorunum „stafrænu aldarinnar með stafrænum aðferðum,“ segir Heyns.
„Við höfum séð að barsmíðar lögreglu og annara sem beita óhóflegu valdi, hafa verið teknar upp á myndavélasíma og haft í för með sér að gerendur hafa verið látnir sæta ábyrgð. Milljarðar manna um allan heim ganga um með öflugt tæki í vasanum og geta tekið upp slíkt athæfi,“ segir erindrekinn. „Þetta vita menn og fælingarmátturinn getur verið umtalsvert mikill.“
Í síðustu skýrslu sinni til Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna rekur erindrekinn hvernig ýmis samtök hafa hannað „öpp“ sem blaðamenn, baráttumenn fyrir mannréttindum og aðrir geta notað til að senday neyðarskilaboð (með GPS staðarákvörðun) til vina og samstarfsmanna ef þeir telja sér ógnað.
Notkun annarar upptökutækni, frá öryggismyndavélum til myndavéla á búningi lögreglu („cop cams“) getur einnig skipt máli en auk þess má nefna að gervihnettir koma að góðum notum, stundum með því að mynda mannréttindabrotin sjálf.
Þótt tæknin geti komið að notum við að verja mannréttindi, segir Heyns að það væri skammsýni að líta framhjá þeirri áhættu sem þessu er samfara. „Þeir sem brjóta mannréttindi geta einnig notað tölvupóst og önnur samskiptatæki til þess að ná sér niðri á fórnarlömbum sínum og geta rofið friðhelgi einkalífs þeirra.“
Heyns bendir á að fólk sú staðreynd að fólk geti notað samskiptamiðla til að efna til sjálfsprotinna mótmæla, geti haft þau áhrif að yfirvöldum þyki sér vera ógnað og bregðist of harkalega við.
Þar að auki kann svo að fara að það sem ekki er myndað, sé ekki tekið alvarlega. „Við verðum að vera á varðbergi fyrir þeirri hugsun að…„það sem sé ekki myndað, hafi ekki gerst.“