29. október 2014. Þegar Norðurlandabúar hittast tala þeir oftar en ekki um það sem skilur þá að, frekar en það sem sameinar þá.
Á vettvangi Sameinuðu þjóðanna er hins vegar rík tilhneiging til að líta á þá sem eina heild og víst er að margt eiga norrænu þjóðirnar sameiginlegt, sögulega og menningarlegar. En þegar á hólminn er komið til dæmis í almennu pólitísku umræðunum á Allsherjarþinginu, hversu sammála eru Norðurlöndin um heimsmálin? Áherslur Norðurlandanna voru óneitanlega svipaðar í umræðunum og á köflum var engan mun að sjá á ræðunum. Hins vegar má sömu sögu vissulega segja ef bornar eru saman ræður sumra NATO eða ESB ríkja.
Fulltrúar fjögurra af ríkjunum fimm, hófu mál sitt á að ræða ástandið í Írak/Sýrlandi og Úkraínu.
Norðmenn skáru sig þó úr og ýttu úr vör með ummælum um Loftslagsbreytingar sem Finnar geymdu þangað til í síðustu setningu. Öll ríkin fimm fjölluðu um málefni á borð við Írak og Sýrland, Úkraínu, ebólu, loftslagsbreytingar, þróunarmál eftir 2015, valdeflingu kvenna og Mið-Austurlönd.
Og öll gagnrýndu þau aðgerðaleysi Öryggisráðsins í málefnum Sýrlands og Úkraínu, en lögðu þó mismunandi áherslur á ýmis umfjöllunarefni í ræðunum.
Danmörk lagði einna mesta áherslu á loftslagsbreytingar og fjallaði rækilega um ebólu, án þess þó að sniðganga átökin í heiminum í dag.
Finnland lagði þunga áherslu á alþjóðleg friðar- og öryggismál og þá ekki síst málefni Úkraínu að ógleymdum Írak og Sýrlandi, en einnig þróunarmál eftir 2915. Loftslagsmál voru nefnd einungis í upptalningu í síðustu setningunni og málefni kvenna nánast í framhjáhlaupi.
Íslenski ráðherrann beindi sjónum sínum að friðar- og öryggismálum og varði meiri tíma til að ræða deilu Ísraela og Palestínumanna en aðrir norrænir ræðumenn, en málefni kvenna og loftslagsbreytingar voru líka í brennidepli en skautað framhjá ebólu. Ísland var eina ríkið sem fjallaði sérstaklega um málefni hafsins.
Norski forsætisráðherrann kom víða við og varpaði kastlkjósi á loftslagsbreytingar og þróunarmál eftir 2015. Mannréttindamál voru einn hornsteina ræðunnar en auk þess voru málefni kvenna í brennidepli. Áhersla Noregs á átök í heiminum var hlutfallslega minni en hinna Norðurlandanna.
Svíþjóð ræddi einnig loftslagsmál og þróun eftir 2015 en einnig friðar- og öryggismál. Séráherslur Svía voru á fólksflutninga frá suðri til norðurs, flóttamannastefna auk rannsóknarinnar á morði Dags Hammarskjöld að ógleymdu framboði Svíþjóðar til Öryggisráðsins.
Lykil setningar:
• Helle Thorning-Schmidt, forsætisráðherra Danmerkur: „Sumir óttast að umskiptin yfir í græna hagkerfið komi niður á hagvexti… Danska hagkerfið hefur vaxið um 40% frá 1990 á sama tíma og heildar losun efna sem valda gróðurhúsaáhrifum hafa minnkað um 20%.”
• Sauli Niinistö, forseti Finnlands: „Alþjóðakerfi sem byggist á reglufestu er skilyrði fyrir því að friður og öryggi, mannréttindi og þróun þrífist. Ef við verjum ekki þetta kerfii, mun það ekki lengur reynast okkur vörn.”
• Gunnar Bragi Sveinsson, utanríkisráðherra: „Tilangslaust stríð var háð á milli Ísraels og Gasa með óásættanlegu mannfalli….Látum dauða þessa fólks ekki hafa verið til einskis og tryggjum að framtíð palestínskra barna sé önnur en sú að búa við erlent hernám.”
• Erna Solberg, forsætisráðherra Noregs: “Menntun stúlkna er “ofurhraðbraut” á leiðinni til upprætingar fátæktar.” ..”Ef ein skólastúlka getur staðið upp í hárinu á Talíbönum, hlýtur alheimurinn að geta sigrast á öfgastefnum og hryðjuverkum.”
Marten Grunditz, fastafulltrúi Svíþjóðar hjá SÞ: „Þegar ríki sem á fast sæti í Öryggisráðinu, þeirri stofnun sem falið er að sjá um friðar- og öryggismál, ræðst á fullvalda ríki án nokkurar ástæðu, verða ríki heims að svara kröftuglega; enginn veit hver verður næsta fórnarlamb.”
Marten Grunditz, fastafulltrúi Svíþjóðar hjá SÞ: „Þegar ríki sem á fast sæti í Öryggisráðinu, þeirri stofnun sem falið er að sjá um friðar- og öryggismál, ræðst á fullvalda ríki án nokkurar ástæðu, verða ríki heims að svara kröftuglega; enginn veit hver verður næsta fórnarlamb.”
(Úr Norræna fréttabréfi UNRIC, október 2014)