A-Ö Efnisyfirlit

Endurnýjað friðar- og öryggissamstarf SÞ og ESB

António Guterres ásamt António Costa forseta ráðherraráðs ESB, Ursula von der Leyen forseta framkvæmdastjórnarinnar og Kaja Kallas utanríkismálastjóra ESB. Mynd: UN Photo/Marian Blondeel
António Guterres ásamt António Costa forseta ráðherraráðs ESB, Ursula von der Leyen forseta framkvæmdastjórnarinnar og Kaja Kallas utanríkismálastjóra ESB. Mynd: UN Photo/Marian Blondeel
Sameinuðu þjóðirnar og Evrópusambandið (ESB) hafa endurnýjað stefnumótandi samstarf um frið og öryggi fyrir árin 2025–2028. Samstarf þessara samtaka er með þessu aukið og nær ekki aðeins til krísustjórnunar heldur einnig friðar- og öryggismála í heild.

Jorge Alonso hjá utanríkismálastofnun Evrópusambandsins (EEAS) segir í viðtali við vefsíðu UNRIC að nýr rammasamningur sé „á breiðari grundvelli” og feli í sér „meiri stefnumótandi samstarf” en fyrr.

Jorge Alonso hjá Utanríkismálastofnun Evrópusambandsins (EEAS). Mynd: UNRIC/Linda-Jasmin Leinonen
Jorge Alonso hjá Utanríkismálastofnun Evrópusambandsins (EEAS). Mynd: UNRIC/Linda-Jasmin Leinonen

Á sama tíma og fjölþjóðasamstarf á undir högg að sækja má segja að aukið samstarf Sameinuðu þjóðanna og Evrópusambandsins sendi þau skilaboð að ekki sé hægt að takast á við ógnanir þvert á landamæri, á borð við loftslagsbreytingar og upplýsingaóreiðu, nema með hnattrænum lausnum.

Tveir samstarfs-klasar

Endurnýjað samstarf byggist á samvinnu á vettvangi atburða og samstarfi um tiltekin þemu á aljóðlegum vettvangi.Þar sem friðar-og öryggismálasveitir Evrópusambandsins eru að störfum samhliða friðargæslusveitum Sameinuðu þjóðanna vinna þær við sömu forgangsmál, svo sem verndun óbreyttra borgara, virðingu fyrir mannréttindum, umbótum í öryggismálum, barnavernd, viðnámi við kynbundnu ofbeldi, svo eitthvað sé nefnt.

Dæmi um fyrri samvinnu:   

  • Líbýa: Samræming á starfi á hafi úti á milli Landamæra-stuðningssveita ESB og eftirlitsveit þess með vopnasölubanni annars vegar og hins vegar sveitar Sameinuðu þjóðanna í Líbýu (UNSMIL), Fólksflutningastofnunarinnar (IOM) og annara stofnana Sameinuðu þjóðanna. .
  • Somalia: Sveitir Evrópusambandsins hafa unnið með sveit Sameinuðu þjóðanna í landinu (UNTMIS) og öðrum stofnunum samtakanna við eflingu öryggissveita.
  • Malí: Raunhæft samstarf á milli sveita Evrópusambandsins og friðagæsluveitar Sameinuðu þjóðanna í Malí (MINUSMA).

    Kaja Kallas utanríkismálastjóri ESB flytur skýrslu á fundi Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. UN Photo/Manuel Elías
    Kaja Kallas utanríkismálastjóri ESB flytur skýrslu á fundi Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna. UN Photo/Manuel Elías

Þematískt og hnattrænt samstarf

Stefnt er að auknu samstarfi um að koma í veg fyrir að átök brjótist út, friðarumleitanir, loftslagsöryggi, stafræna nýsköpun og snemmbærar viðvaranir, baráttu gegn hryðjuverkum og útbreiðslu kjarnorkuvopna.

„Forvarnir eru kjarninn í viðleitni okkar“, segir Alonso „Hver evra sem fjárfest er í forvörnum skilar sér í að sextán sparast við að þurfa ekki að bregðast við vanda sem gæti skapast.“

Endurnýjað samstarf byggir á áratuga reynslu af samvinnu stofnananna tveggja á Sahel-svæðinu, í Sómalíu, Líbýu, og Mið-Afríkulýðveldinu. Lögð er áhersla á samræmingu í áætlanagerð, pólitískum skilaboðum og stuðning við verkefni, jafnvel þar sem ESB hefur enga viðveru, segir Alonso.

Yfirmaður friðargæslusveitar Sameinuðu þjóðanna í Malí (MINUSMA) kannar vettvang árásar á friðargæsluliða. Mynd: UN Photo/Marco Dormino
Yfirmaður friðargæslusveitar Sameinuðu þjóðanna í Malí (MINUSMA) kannar vettvang árásar á friðargæsluliða. Mynd: UN Photo/Marco Dormino

Varanlegur friður

Varanlegur friður krefst þess ekki aðeins að dregið sé úr átökum heldur þarf að byggja upp traust, að staðbundnir aðilar séu virkjaðir og komið upp þolgóðum stofnunum, bendir Alonso á.

Þegar hann er spurður um helstu vandkvæði bendir hann á alþjóðlega þreytu, minnkandi traust á fjölþjóðasamstarfi og oft og tíðum óraunsæ umboð.

„Það er þýðingarmikið að umboð séu sveigjanleg og raunsæ. Hver sveit þarf að hafa skýrar skipanir um hverju hún eigi og eigi ekki að hrinda í framkvæmd. Og tengjast í ríkari mæli heimamönnum til að þeir skilji markmiðin.“ 

Aðildarríki ESB og SÞ

Frá stofnun Sameinuðu þjóðanna hefur alþjóðlegt friðar og öryggisstarf verið eitt helst viðfangsefni stofnunarinnar. Samvinna við staðbundin milliríkjasamtök er þýðingarmikil.

ESB ríkin styðja friðar- og öryggisviðleitni Sameinuðu þjóðanna á eftirfarandi hátt:

  • Greiða 23.5% fjárveitinga til friðargæslu SÞ.
  • Leggja fram fjölda starfsfólks til sveita Sameinuðu þjóðanna.
  • Hafa greitt rúmlega 60% af útgjöldum Friðaruppbyggingarsjóðs SÞ síðan 2006.

Evrópusambandið greiðir meir en 460 milljónir Evra til friðaruppbyggingarstarfs Sameinuðu þjóðanna. Evrópusambandið er lykilsamstarfsaðili Sameinuðu þjóðanna í alþjóðlegu friðar og öryggisstarfi með fjárveitingum, með því að leggja til starfslið og með stefnumótandi samstarfi.

Sjá nánar hér.