Sólarorkuver þar sem sólin aldrei sest

Loftslagsbreytingar. Loftslagslausnir

Sólarorkuver í geimnum kann að hljóma eins og efniviður í vísindaskáldsögu, en ekki eru aðeins góðar líkur á að slíkt verði að veruleika innan fárra ár, heldur einnig að fyrsti mótttökustaður fyrir orkuna verði á Íslandi.

En hvers vegna út í geimnum? Ástæðan er einföld: hefðbundin sólarorkuver geta ekki framleitt orku á nóttunni þegar birtu bregður fremur en vindorkuver nýtast í logni.

„Orkuver í geimnum verða staðsett þannig að á þau fellur aldrei skuggi af jörðu,“ útskýrir Kjartan Örn Ólafsson framkvæmdastjóri loftslagsfyrirtækisins Transition Labs í viðtali við UNRIC. „Þannig er hægt að framleiða dag og nótt með tiltölulega hefðbundum sólarsellum. Orkunni er síðan umbreytt í stuttar úvarpsbylgjur, þær sendar til jarðar og skila sér þangað, hvort sem það er skýjað eða rigning og rok. Bylgjunum er þar aftur breytt í nýtanlegt rafmagn.“

Þrettán sinnum meiri styrkur

Orku­veit­an, ís­lenska lofts­lags­fyr­ir­tækið Transiti­on Labs og breska há­tæknifyr­ir­tækið Space Sol­ar skrifuðu nýlega und­ir vilja­yf­ir­lýs­ingu um sam­starf um móttöku og miðlun sólarorku úr geimnum.

Það er breska fyrirtækið Space Solar sem hefur þróað sólarorkuverið sem áætlað er að verði á spor­baug um jörðu. Ekki spillir fyrir að styrkur sólargeisla utan við gufuhvolfið er allt að þrettán sinnum meiri en á jörðu niðri.

Gert er ráð fyrir að tilraunaverkefni með 30MW orkuveri geti tekið til starfa innan fimm ára eða 2030. Innan annarra sjö ára eða eftir tólf ár verði fyrsta sólarorkuverið af fullri stærð komið á loft en hvert þeirra mun skila 600 MW af grænni orku inn á orkukerfi heimsins. Vitaskuld er þýðingarmikið að geta sýnt fram á að allt þetta sé gerlegt og eyða óvissu til að öðlast tiltrú fjárfesta svo hægt verði að hrinda verkefninu að fullu í framkvæmd.

Lítil áhrif á vistkerfi

Móttökustöðvar á borð við þær sem kunna að vera staðsettar á Íslandi, Kanada eða norðurhluta Japans eru að sögn Kjartans nokkuð plássfrekar en þó er fyrirferð þeirra mun minni en sólar- og vindorkuvera sem framleiða sama magn raforku og formið ákjósanlegra. Strengd eru net, áþekk fiskinetum yfir land. Hleypa þau í gegn regni og sólarljósi og hafa fremur því lítil áhrif á vistkerfi. Útvarpsbylgjurnar örva netin og þeim er þannig umbreytt í orku sem síðan er tengd við landsnet.

Ein af ástæðum þess að verkefni af þessum toga er nú orðið raunhæft er að kostnaður við flutninga út í geim hefur fallið um allt að 90% með tilkomu Space X geimflauganna.

Gæti skipt sköpum

Og allt snýst þetta á endanum um krónur og aura. „Flest bendir til að rekstrarkostnaður og orkuverð verði mjög samkeppnisfært. Tæknileg áhætta er lítil, en vissulega þarf að leysa ýmsar verkfræðilegar áskoranir.“

Þegar tilkynnt var um samstarfið var ekki dregin nein dul á að þótt tæknin og vísindin að baki sólarorkuversins sé út af fyrir sig vel þekkt, sé of snemmt að fagna.

„Þetta er gríðarlega spenn­andi verk­efni þar sem enn á eft­ir að leysa ýms­ar flókn­ar verk­fræðileg­ar áskor­an­ir,” sagði Sæv­ar Frey Þrá­ins­syni, for­stjóra Orku­veit­unn­ar.

„Tak­ist þess­um aðilum að leysa áskor­an­irn­ar gæti það skipt sköp­um í orku­öfl­un framtíðar.“