Alþjóðlegur dagur friðargæsluliða Sameinuðu þjóðanna. Friðargæsla. Þema Alþjóðlegs dags friðargæsluliða Sameinuðu þjóðanna, 29.maí, er „framtíð friðargæslu.” Til grundvallar þessu þema er sú staðreynd að í Sáttmála framtíðarinnar, sem aðildarríki Sameinuðu þjóðanna samþykktu síðastliðið haust, er stefnt að því að aðlaga friðargæslu að breyttum heimi.
„Þetta er í senn áskorun og tækifæri: að brjóta til mergjar hvað þarf til að friðargæsla skili árangri…að skilja betur við hvaða hindranir er að glíma,“ segir António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna í ávarpi á Alþjóðlegum degi friðargæsluliða. „Og greiða fyrir því að búa til ný módel fyrir friðargæslu, sem horfi til framtíðar, byggi á pólitískum lausnum, búi yfir nægu fjármagni. Umboð þeirra þarf að vera þess eðlis að unnt sé að ná markmiðum og að fyrir liggi hvernig beri að ljúka þeim.”
Endurskoðun er hafin
Þessi málefni voru til umfjöllunar á nýafstöðnum ráðherrafundi um friðargæslu í Berlín. Þar var farið yfir hvernig sjá mætti til að friðargæslusveitir byggi yfir þeirra hæfni sem til þarf, svo þær geti tekist á við nýjar áskoranir og aðstæður.
„Fyrsta skrefið, að fara yfir friðarverkefni okkar, hefur verið stigið,“ segir Guterres. „Nú þarf veröldin, sem aldrei fyrr á Sameinuðu þjóðunum að halda. Þær þurfa á friðargæslu að halda sem er í stakk búin til að takast á við raunveruleika nútímans og áskoranir framtíðarinnar.“
Í dag glíma friðargæsluliðar við sífellt flóknari aðstæður í sífellt margslungnari heimi, þar sem sundrung og skautun færist í vöxt. Verkefnin verða hættulegri en fyrr, eftir því sem þeim hættum sem steðja að fjölgar, hvort heldur sem er hryðjuverkaógn eða falsfréttir.
Áhrif á daglegt líf
Í nærri áttatíu ár hafa friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna haft áþreifanleg áhrif á líf þeirra samfélaga sem þær þjóna. Þær hafa hjálpað mörgum ríkjum að þræða torfæra braut frá stríði til friðar, svo sem í Kambodíu, Líberíu, Namibíu, Sierra Leone og Timor-Leste, svo eitthvað sé nefnt
Í dag eru 76 þúsund friðargæsluliðar; hermenn, lögreglumenn og almennir borgarar; að störfum í 11 sveitum.
Á stöðum á borð við Kýpur og Líbanon, fylgjast þeir með, og hlúa að vopnahléum, sem hvenær sem er geta brotnað saman, og draga úr spennu. Í Mið-Afríkulýðveldinu, Suður-Súdan og Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó, vernda þeir hundruð þúsunda óbreyttra borgara. Oft og tíðum skilur viðvera friðargæsluliðanna á milli lífs og dauða, og hefur því áþreifanleg áhrifa á líf milljóna á hverjum degi.
Gleymum þeim aldrei
121 ríki lagði til einkennisklætt starfslið, hvort heldur sem er her- eða lögreglumenn árið 2024. Friðargæsla er skilvirk, ódýr og sveigjanleg og hefur sannað tilverurétt sinn. Fjárveitingar til Friðargæslu Sameinuðu þjóðanna nema aðeins 0.5% af þeim 2.7 trilljónum Bandaríkjadala sem renna til hernaðar ár hvert.
Rúmlega 4400 friðargæsluliðar hafa týnt lífi við störf sín, þar af 57 á síðasta ári. „Við munum aldrei gleyma þeim og við munum halda áfram starfi þeirra,“ segir António Guterres í ávarpi sínu.
Sjá einnig hér.