Alþjóðleg þróunaraðstoð frá aðildar- og samstarfsríkjum Þróunarsamvinnunefndarinnar (DAC) dróst saman árið 2025 um 23,1% að raunvirði miðað við árið 2024. Er þetta mesti samdráttur á einu ári í sögu opinberrar þróunaraðstoðar (ODA), samkvæmt bráðabirgðatölum sem OECD hefur safnað.
Átta af 34 aðildarríkjum DAC héldu þróunaraðstoð sinni óbreyttri eða juku hana. Fjögur lönd fóru yfir 0,7% markmið Sameinuðu þjóðanna um hlutfall þróunaraðstoðar af vergum þjóðartekjum: Danmörk (0,72%), Lúxemborg (0,99%), Noregur (1,03%) og Svíþjóð (0,85%).
Þessi samdráttur færir opinbera þróunaraðstoð niður á það stig sem síðast sást árið 2015, þegar Heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun til 2030 voru samþykkt. Opinber þróunaraðstoð frá aðildar- og samstarfsríkjum DAC nam 174,3 milljörðum Bandaríkjadala árið 2025, sem samsvarar 0,26% af samanlögðum vergum þjóðartekjum þessara landa, en var 215,1 milljarður Bandaríkjadala eða 0,34% af VÞT árið 2024.
Þýskaland orðið stærst
„Það er mikið áhyggjuefni að sjá þennan gríðarlega samdrátt í opinberri þróunaraðstoð árið 2025, sem stafar af verulegum niðurskurði hjá stærstu gjafaríkjunum. Önnur aðildarríki DAC standa einnig frammi fyrir fjárhagslegum, öryggistengdum eða pólitískum þrýstingi, á meðan nokkur vinna gegn þessari þróun,“ sagði danski stjórnarerindrekinn Carsten Staur, formaður Þróunarsamvinnunefndar OECD.
Fimm stærstu gjafaríkin árið 2025 voru Þýskaland (29,1 milljarður Bandaríkjadala), sem varð í fyrsta sinn stærsti veitandi opinberrar þróunaraðstoðar, þar á eftir komu Bandaríkin (29,0 milljarðar Bandaríkjadala), Bretland (17,2 milljarðar Bandaríkjadala), Japan (16,2 milljarðar Bandaríkjadala) og Frakkland (14,5 milljarðar Bandaríkjadala). Þetta var fyrsta árið í sögunni þar sem öll fimm stærstu gjafaríkin drógu úr þróunaraðstoð sinni, en þau stóðu fyrir 95,7% af heildarsamdrættinum. Opinber þróunaraðstoð frá Bandaríkjunum dróst saman um 56,9%.
Aðstoð til Úkraínu
Tvíhliða opinber þróunaraðstoð til Úkraínu dróst saman um 38,2% árið 2025 og nam 10,3 milljörðum Bandaríkjadala; þegar framlög frá stofnunum Evrópusambandsins eru hins vegar tekin með jókst hún um 18,7% og nam 44,9 milljörðum Bandaríkjadala. Þetta er mesta magn opinberrar þróunaraðstoðar sem veitt hefur verið til eins lands og er meira en samanlögð tvíhliða þróunaraðstoð frá aðildarríkjum DAC til allra fátækustu ríkja heims eða allra landa í Afríku sunnan Sahara. Undanfarin ár hafa aðildarríki í auknum mæli reitt sig á fjölþjóðlega kerfið til að styðja við fátækustu ríkin og vega upp á móti niðurskurði í tvíhliða aðstoð. Endanlegar tölur fyrir árið 2025, sem verða birtar í desember 2026, munu staðfesta hvort þessi þróun haldist.
Rúmlega fjórðungs samdráttur
Tvíhliða opinber þróunaraðstoð til kjarnaþróunarverkefna – að undanskildum kostnaði vegna flóttafólks innan gjafaríkja, mannúðaraðstoðar og skuldaniðurfellingar – dróst saman um 26,3%, sem er mesti samdráttur sem mælst hefur og bendir til þess að niðurskurður í aðstoð hafi náð lengra en til breytilegri þátta tvíhliða aðstoðar. Mannúðaraðstoð og opinber þróunaraðstoð til að standa straum af kostnaði vegna flóttafólks innan gjafaríkja dróst einnig saman um 35,8% og 22,1%.
Byggt á könnun meðal aðildarríkja DAC og opinberum, birtum upplýsingum spáir OECD frekari 5,8% samdrætti í opinberri þróunaraðstoð árið 2026.