Alþjóðlegur baráttudagur kvenna 8.mars. António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna segir að fjárfesting í konum sé óvenju hagkvæm. Hver dollar sem varið er í menntun stúlkna skili næstum þreföldum ávinningi, á meðan mæðravernd og fjölskylduáætlanir skila meira en áttföldum ávinningi.
Þetta kemur fram í grein sem Guterres skrifaði og birt er í fjölmiðlum víða um heim, þar á meðal Heimildinni í tilefni dagsins.
Alþjóðlegur baráttudagur kvenna: Átta aðgerðir í þágu meiri jöfnuðar í heiminum heim
Á þeim tæpa áratug sem ég hef leitt Sameinuðu þjóðirnar hef ég ítrekað séð reynt verulega á þolrif heimsins – vegna loftslagsáfalla, vaxandi fátæktar, ofbeldisfullra átaka og minnkandi borgaralegs rýmis.
En ég hef líka séð margar lausnir festa rætur og þær áttu einn samnefnara: konur.
Nú þegar heimurinn heldur upp á alþjóðlegan baráttudag kvenna er kominn tími til að viðurkenna að kynjamisrétti er stærsta mannréttindaáskorun samtímans – og að efling jafnréttis er einn sterkasti drifkraftur sjálfbærrar þróunar og friðar.
Hér eru átta aðgerðir sem byggja á eigin reynslu minni og eru innblásnar af starfi Sameinuðu þjóðanna- kerfisins og hreyfinga borgaralegs samfélags um allan heim til að efla réttindi kvenna og ná árangri.
-
Jafnið valdaójafnvægið
Kynjajafnrétti er spurning um völd. En stofnanir sem karlar ráða yfir móta enn heiminn okkar. Vaxandi alræðishyggja dýpkar þetta misrétti, tekur til baka réttindi sem hart hefur verið barist fyrir – allt frá sanngjörnum starfsháttum til æxlunarréttinda – og festir í sessi kynþátta- og kynjafordóma sem halda aftur af konum. Kynjajafnrétti lyftir samfélögum. Þegar völdum er deilt eykst frelsið.
-
Setjið jafnrétti í forgang
Konur bera enn skarðan hlut frá borði þegar fulltrúar í ríkisstjórnum og stjórnum fyrirtækja um allan heim eru annars vegar. Hjá Sameinuðu þjóðunum settum við okkur það markmið að setja kynjajafnrétti í forgang, og byrjuðum á æðstu stjórnendum. Við gerðum þetta með því að víkka út leitina að hæfum umsækjendum, ekki með því að lækka kröfurnar. Sameinuðu þjóðirnar eru sterkari fyrir vikið, með bættri vinnustaðamenningu og ákvarðanatöku sem tekur til fleiri. Lærdómurinn er skýr. Þegar stofnanir velja jafnrétti fylgir árangurinn í kjölfarið.
-
Veðjið á arðbærustu fjárfestinguna
Fjárfesting í konum skilar óvenju miklum arði. Hver dollar sem varið er í menntun stúlkna skilar næstum þreföldum ávinningi, á meðan mæðravernd og fjölskylduáætlanir skila meira en áttföldum ávinningi. Stefnumál sem styðja við fjölskyldur, svo sem barnagæsla og umönnun aldraðra, styrkja samfélög og opna fyrir enn meiri vöxt. Samanlagt leggja slíkar aðgerðir grunninn að því að loka kynjabilinu – sem getur aukið þjóðartekjur um allt að 20%.
-
Rýmið til við friðarborðið
Friðarsamningar eru endingarbetri þegar konur taka þátt í samningaviðræðum og framkvæmd þeirra. Samt sem áður hafa konur í of mörgum átökum – þar á meðal á Gasasvæðinu, í Úkraínu og Súdan – að mestu verið útilokaðar frá borðinu, þrátt fyrir að þær beri þyngstu byrðar stríðsins. Á tímum vaxandi óstöðugleika er þátttaka ekki táknræn – hún er flýtileið til að koma á stöðugleika í sundruðum heimi okkar.
-
Bindið enda á lagalega mismunun
Á heimsvísu njóta konur aðeins 64 prósenta af þeim lagalegu réttindum sem karlar njóta. Of víða geta þær ekki átt eignir, starfað hvar sem er eða sótt um skilnað. Jafnvel þar sem vernd er til staðar standa konur frammi fyrir meiri hindrunum við að fá aðgang að lögfræðiaðstoð eða dómstólum. Hvert land verður að skuldbinda sig til að afnema lög sem mismuna og framfylgja réttindum í reynd.
-
Ekkert umburðarlyndi fyrir kynbundnu ofbeldi – og engar afsakanir
Ofbeldi gegn konum er neyðarástand á heimsvísu, sem á rætur í misrétti og er viðhaldið með þögn. Sérhver kona og stúlka á rétt á að lifa laus við ótta. Samt er kynbundið ofbeldi – þar á meðal kynferðisleg misnotkun og misneyting – enn skelfilegt brot á trausti og mannúð. Við verðum að takast á við það alls staðar, með engu umburðarlyndi, fullri ábyrgð og óbilandi stuðningi við þolendur.
-
Kóðið burt fordóma
Þar sem konur eru aðeins einn af hverjum fjórum starfsmönnum í tæknigeiranum eru fordómar harðkóðaðir inn í kerfin sem móta daglegt líf. Á sama tíma er kvenhatur að springa út á netinu. Tæknifyrirtæki og stjórnvöld verða að vinna saman að því að byggja upp örugg og inngildandi stafræn rými – og heimurinn verður að gera meira til að fjarlægja hindranir fyrir stúlkur í vísindum og tækni.
-
Setjið kynjasjónarmið í loftslagsáætlunina
Loftslagsbreytingar eru kynjaðar. Konur borða oft síðast í matvælakreppum og þola meiri hættu í neyðartilvikum. Stúlkur eiga á hættu að vera giftar barnungar þegar lífsviðurværi bregst. En konur eru líka í fararbroddi í loftslagslausnum – þær stuðla að grænni löggjöf, knýja áfram alþjóðlegar hreyfingar og leiða breytingar á vettvangi. Lífvænleg pláneta krefst kynjamiðaðrar loftslagsstefnu, þar á meðal jafns aðgangs að grænum störfum, betri verndar í neyðartilvikum og fullrar þátttöku í ákvarðanatöku um umhverfismál.
Um allan heim hef ég séð þessar átta lausnir í verki – á stríðssvæðum og í uppbyggingarstarfi, á þingum og í kennslustofum, í samtökum og samfélögum.
Ef leiðtogar taka kynjajafnrétti alvarlega og skuldbinda sig til þess núna, munum við breyta heiminum – fyrir konur og stúlkur, og fyrir okkur öll.