A-Ö Efnisyfirlit

Minningardagur um helförina: hornsteinn Sameinuðu þjóðanna

Auschwitz
Auschwitz. Mynd: Unsplash/Karsten Winegeart

  Helförin. Alþjóðlegur minningardagurinn um fórnarlömb Helfararinnar. Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar í kjölfar óhæfuverka síðari heimsstyrjaldarinnar og Helfararinnar. Helförin hafði umtalsverð áhrif á alþjóðleg mannréttindalög.

Hún leidd til samþykktar tveggja tímamóta samninga árið 1948. Annars vegar Mannréttindayfirlýsingarinnar og hins vegar Samningsins um varnir gegn og refsingu fyrir þjóðarmorð

Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti árið 2005 að 27.janúar skyldi vera Alþjóðlegur minningardagur um fórnarlömb Helfararinnar. Þann dag árið 1945 frelsaði Rauði herinn Auschwitz Birkenau útrýmingarbúðirnar.

Konur og börn rekin í átt til gasklefa í Auschwitz-Birkenau.
Konur og börn rekin í átt til gasklefa í Auschwitz-Birkenau. Mynd: United States Holocaust Memorial Museum, courtesy of Yad Vashem (Public Domain)

Minning, íhugun, aðgerðir

Alþjóðlegur minningardagur um fórnarlömb Helfararinnar minnir á þá hættu sem stafar af hatursorðræðu, ofstæki og gyðingahatri. Tilgangur alþjóðlega dagsins er að minna á, íhuga og grípa til aðgerða til að tryggja að slík grimmdarverk endurtaki sig ekki.

Árið 2026 er þema dagsins: „Minning um Helförina í þágu sæmdar og mannréttinda.” Með því að minnast sýnum við fórnarlömbum og eftirlifendum Helfararinnar virðingu. Helförin er áminning um banvænar afleiðingar gyðingahaturs og hatursorðræðu. Jafnframt hvaða afleiðingar það hefur ef hatur, afmennskun og sinnuleysi þrífasat og ekki er brugðist við.

Fórnarlamba Helfararinnar minnst á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna.
Fórnarlamba Helfararinnar minnst á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Mynd: UN Photo/Manuel Elías

Hornsteinn Sameinuðu þjóðanna

Á þeim rúmu áttatíu árum sem liðin eru horfum við upp á meðborgara okkar sæta daglegum árásum. Gyðingahatur og hatur færast í vöxt.

 Vörn réttinda um allan heim er hryggjarstykki í varanlegum friði og hornsteinn Sameinuðu þjóðanna. Með því að minnast fórnarlamba Helfararinnar, ítrekum við þá sannfæringu að við séum eitt mannkyn og heitum að standa vörð um mannlega reisn og mannréttindi.