COP30, Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, er lokið í Belém í Brasilíu með samkomulagi um aukið fjármagn til loftslagsaðgerða. Hins vegar tókst ekki samkomulag um áþreifanleg fyrirheit um að binda enda á notkun jarðefnaeldsneytis.
„Nýtt hagkerfi er innan augsýnar og gamla mengunarhagkerfið er á leiðinni út,“ sagði Simon Stiell loftslagsstjóri Sameinuðu þjóðanna þegar COP30 lauk eftir maraþonviðræður.
Í lokaniðurstöðunni er lögð áhersla á samstöðu og fjárfestingar. Metnaðarfull loftslagsmarkmið voru samþykkt en því slegið á frest að taka afstöðu til orkuskipta. Þetta var umdeilt því bruni jarðefnaeldsneytis er langstærsti orsakavaldur hlýnunar loftslagsins. Ríki Evrópusambandsins og Suður-Ameríkuríki, auk borgarlegs samfélags, voru á meðal þeirra sem lýstu sárum vonbrigðum.
Varað við hamfarahlýnun
Miklar vonir höfðu verið bundnar við að í lokayfirlýsingu COP30 yrði sérstaklega tekið fram að stefnt væri að því að hætta smám saman notkun jarðefnaeldsneytis. Rúmlega 80 ríki studdu tillögu Brasilíu um formlegan „vegvísi.”
Uppkast að samkomulagi gerði ráð fyrir þessu, þar til á síðustu klukkustundum viðræðna. Í lokaniðurstöðunnni er einungis vísað til „samstöðunnar sem náðist í Sameinuðu arabísku furstadæmunum.“ Þar er vísað til niðurstöðu COP28, sem þar fór fram þar sem hvatt var til „orkuskipta frá jarðefnaeldsneyti.”
Áður en lokafundur ráðstefnunnar hófst varaði brasilíski vísindamaðurinn Carlos Nobre alvarlega við því að hætta þyrfti brennslu jarðefnaeldsneytis með öllu fyrir 2040 – 2045 ef koma ætti í veg fyrir að hlýnun jarðar næmi 2.5°C fyrir miðja öld. Slík þróun, sagði hann, hefði í för með sér að kóralrif hyrfu nær algjörlega, Amasón-regnskógurinn myndi hrynja og bráðnun íshellunnar á Grænlandsjökli ykist til muna.
Tekist á við rangfærslur um loftslagið
Eftir tveggja vikna viðræður tókst samkomulag, sem felur í sér að stefnt er að 1.3 milljón milljóna fjárframlögum til loftslagsaðgerða á ári frá og með 2035. Gert er ráð fyrir að einkageirinn leggi til stóran hluta framlaganna. Þá var samþykkt þreföldun fjármögnunar aðlögunar að loftslagsbreytingum og að tap- og tjónasjóður, sem samþykkt var að stofna á COP28, hæfi störf.
Þá voru samþykkt tvö mikilvæg frumkvæði. Samþykkt var aðstoð við ríki til að hrinda í framkvæmd landsáætlunum um loftslagsaðgerðir (NDC) og aðlögunaráætlunum.
Þá var í fyrsta skipti samþykkt að berjast gegn rangfærslum um loftslagsmál. Því var heitið að efla upplýsingaheilindi og bregðast við þegar grafið væri undan vísindalega ákvörðuðum aðgerðum.
(Hefur verið uppfært)