Úkraína. Rússland. Glæpir gegn mannkyninu. Rússneskar hersveitir hafa notað dróna ítrekað til að ráðast á óbreytta úkraínskar borgara; drepið, sært og valdið umtalsverðri eyðileggingu, að mati óháðrar rannsóknarnefndar á vegum Sameinuðu þjóðanna. Nefndin telur að í þessu felist tvenns konar glæpir gegn mannkyninu. Annars vegar morð og hins vegar þvingaður brottflutningur íbúa frá hernámssvæðum Rússa. Sumir þeirra hafi sætt pyntingum.
Nefndin skilaði allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna skýrslu mánudaginn 27.október.
Kerfisbundnar og samhæðfar árásir
Árásunum, sem nefndin rannsakaði, var beint gegn borgaralegum skotmörkum á þrjú hundruð metra löngu belti meðfram Dnépr-ánni. Þær voru kerfisbundnar og samhæfðar og var ætlað að stökkva Úkraínumönnum á flótta frá heimilum sínum að sögn skýrsluhöfunda.
Þær beindust að einstaklingum, heimilum og byggingum, dreifingarstöðvum mannúðaraðstoðar og þýðingarmiklum borgaralegum innviðum í orkugeiranum.
Þá var ráðist á björgunarfólk, hvort heldur sem er sjúkrabifreiðar eða slökkvilið. Þessir aðilar njóta sérstakrar verndar samkvæmt alþjóðlegum mannúðarlögum.
Oft og tíðum var ítrekað ráðist á sömu bifreiðar og innviði. Kveikt var í þeim viljandi til að valda ótta á meðal almennings og brjóta grundvallar mannréttindi.
Rannsóknarnefndin var skipuð af Mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna í mars 2022. Ný skýrsla hennar byggir á vitnisburði íbúa, sem hafa sætt árásum og lýsa lífi sínu sem óbærilegu.
Andleg sár og þjáningar
„Ráðist er á okkur daglega, drónar eru á lofti hvenær sem er á morgnana, síðdegis, dag og nótt- alltaf,“ sagði einn maður í viðtali fyrir gerð skýrslunnar.
Skýrsla rannsakendanna sýnir fram á samhæfðar aðgerðr rússneskra yfirvalda til að reka eða flytja á brott hópa fólks af hernámssvæðum sínum. Sumir voru fluttir á yfirráðasvæði Úkraínustjónar, aðrir til nágrannaríkisins Georgíu.
Greint er frá frelsissviptingum, pyntingum og upptöku skjala og eigna. Slíkar aðgerðir valda „djúpstæðum andlegum meinum og þjáningum, sem fela í sér ómannúðlega meðferð.” Slíkt felur í sér „stríðsglæpi og mannréttindabrot,” segir í skýrslunni.
Í gær, mánudaginn 27.október afthenti rannsóknarnefndin þriðju nefnd allsherjarþingsins skýrsluna, en hún fjallar um félags,- mannúðar- og menningarleg málefni. Niðurstöðurnar byggja á 500 myndböndum, sem nálgast má á opinberum vettvanti. Í 247 tiilfellum er hægt að staðgreina upptökurnar. Þá var rætt við 226 Úkraínumenn.
Nefndin fór einnig í saumana á dróna-árásum úkraínskra hersveita á borgaraleg skotmörk á hernumdum svæðum Rússa. Hún gat ekki dregið ályktanir vegna þess að hún fékk ekki að starfa á vettvangi, vitni voru ekki örugg og rússnesk yfirvöld svöruðu ekki fyrirspurnum.
Óháð alþjóðleg rannsóknarnefnd um Úkraínu
- Mannréttindráð Sameinuðu þjóðanna skipaði alþjóðlega rannsóknarnefnd um Úkraínu 4.mars 2022.
- Aðalmarkmið hennar er að rannsaka allar ásakanir um meint brot á mannréttindium auk brota á alþjóðlegum mannúðarlögum í tengslum við átökin sem fylgt hafa árás Rússlands á Úkraínu.
- Umboð nefndarinnar hefur verið framlengt ítrekað, síðast í apríl 2025. Henni beri að skila skýrslum til Mannréttindaráðsins og allsherjarþingsins.