Ein milljón af þeim 8 milljónum dýra- og plöntutegunda sem áætlað er að séu til í heiminum er nú í útrýmingarhættu, samkvæmt mati vísindamanna á vegum Sameinuðu þjóðanna. Þar á meðal eru um 45% allra þekktra plöntutegunda sem eru í hættu, aðallega vegna taps á búsvæðum, loftslagsbreytinga og ofnýtingar. Þetta er mesta fækkun í sögu jarðar. Alþjóðlegur dagur líffræðilegrar fjölbreytni er haldinn 22.maí.
En öll von er ekki úti. Unnið er að því að endurvekja vistkerfi sem eru athvarf margra tegunda í útrýmingarhættu. Fjallagórillan er ein slík velgengnisaga.
Fjallagórillur lifa aðeins í tveimur þokukenndum skógum í Mið-Afríku og eru aðeins um 1.000 einstaklingar eftir villtir. Sú tala táknar þó stöðuga fjölgun frá níunda áratugnum og er árangur markvissrar verndunar og endurheimtar sem hefur skilað kærkomnum tekjum af ferðaþjónustu til yfirvalda og samfélaga á verndarsvæðum.
Staðbundnar aðgerðir með alþjóðleg áhrif
Þegar alþjóðasamfélagið er hvatt til að endurskoða samband sitt við náttúruna er eitt víst: þrátt fyrir allar tækniframfarir erum við algjörlega háð heilbrigðum og líflegum vistkerfum fyrir vatn, mat, lyf, fatnað, eldsneyti, skjól og orku, svo fátt eitt sé nefnt.
Alþjóðlegur dagur líffræðilegrar fjölbreytni 22. maí er haldinn að þessu sinni undir kjörorðinu „Staðbundnar aðgerðir með alþjóðleg áhrif“, en þar er öflug hugmynd sett í forgrunn: stórar breytingar hefjast á litlum, staðbundnum skala. Árangur þessarar áætlunar um að snúa við tapi á líffræðilegri fjölbreytni veltur á styrk staðbundinna aðgerða – á skuldbindingu samfélaga, samtaka og stjórnvalda sem vinna saman.
Þetta felur í sér að virða, vernda og endurheimta líffræðilegan auð okkar.
Rammi um líffræðilega fjölbreytni
Í desember 2022 kom heimurinn saman og samþykkti alþjóðlega áætlun um að umbreyta sambandi okkar við náttúruna. Með samþykkt Kunming-Montreal alþjóðlega rammans um líffræðilega fjölbreytni eru sett 23 markmið fyrir árið 2030 og fjögur alþjóðleg markmið fyrir árið 2050 til að stöðva og snúa við tapi náttúrunnar. Meðal markmiða hans eru: að endurheimta 30% af hnignuðum vistkerfum, vernda 30% af landi, vötnum og höfum, draga úr innflutningi eða landnámi ágengra framandi tegunda um 50% og afla 200 milljarða Bandaríkjadala á ári fyrir líffræðilega fjölbreytni, allt fyrir árið 2030.
Þessari herferð er einnig ætlað að vekja fólk til umhugsunar um aðkallandi þörf. Árið 2026 verða aðeins fjögur ár eftir til að ná bæði skammtímamarkmiðum alþjóðlega rammans um líffræðilega fjölbreytni og heimsmarkmiðunum um sjálfbæra þróun.
Við verðum að bregðast við núna.
Vissir þú?
- Þrír fjórðu hlutar landumhverfis og um 66% af sjávarumhverfi hafa breyst verulega vegna aðgerða manna.
- Ein milljón dýra- og plöntutegunda er nú í útrýmingarhættu.
- – Áætlun SÞ um líffræðilega fjölbreytni setur fram ráðstafanir til að endurheimta 30% af hnignuðum vistkerfum og vernda 30% af landi, vötnum og höfum fyrir árið 2030. Eins og er eru aðeins 17% lands og um 8% hafsvæða vernduð.