Guterres segir einokun auðugra ríkja á bóluefni vera hneyksli

0
256
Mannréttindaráð COVID-19 Bólusetning
Guterres á fundi Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna 24.febrúar 2020. Mynd: UN Photo/Violaine Martin

António Guterres aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna gagnrýndi í dag auðug ríki fyrir að hamstra bóluefni gegn COVID-19.

„Það er siðferðilegt hneyksli að ekki skuli hafa verið gætt jafnræðis í bólusetningar-viðleitni,“ sagði Guterres í dag á ráðherrafundi Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna.“

„75% allra bólusetninga við COVID-19 hafa verið í aðeins tíu ríkjum. Á  sama tíma hafa 130 ríki ekki fengið einn einasta skammt.

Réttlæti í bólusetningum snýst þegar upp er staðið um mannréttindi. Þjóðernishyggja í bólusetningum brýtur í bága við það. Bóluefni ber að vera almennings eign jarðarbúa, aðgengileg og á verði sem allir ráða við.“

Mannréttindaráð bólusetning
Artem Kniaz/Unsplash

Guterres lýsti einnig áhyggjum sínum yfir því hvernig veiran hafi sýkt pólítisk og borgaraleg réttindi og að enn sé gengið á borgaralegt rými. Hann benti á að heimsfaraldurinn væri notaður sem skálkaskjól. Ríkisstjórnir skýldu sér á bakvið hann til að beita harkalegum öryggis-aðgerðum og bæla niður andóf, glæpavæða grundvallarréttindi, þagga niður í óháðri fréttamennsku og vængstýfa almannasamtök.

Stafræn tækni

Aðalframkvæmdastjórinn hvatti aðildarríki Sameinuðu þjóðanna til að setja mannréttindi í Forgan í reglu- og lagasetningu um stafræna tækni.

Hann minnti á að Sameinuðu þjóðirnar hefðu þróað  „Vegvísi um stafræna samvinnu“ (Roadmap for Digital Cooperation) til að kortleggja vandann.

„Við þurfum á öruggri, réttlátri og opinni stafrænni tækni að halda í framtíðinni þar sem hvorki er gengið á einkalíf né sæmd mannsins,“ sagði Guterres í ræðu sinni.

Guterres sagði að lífsnauðsynlegum upplýsingum um COVID-19 hefði verið stungið undir stól og banvænar rangfærslur um veiruna blásnar upp meira að segja stundum af valdhöfum.

„COVID-19 upplýsinga-faraldurinn hefur vakið okkur af værum blindi. Stafræni vetttvangurinn vex sífellt og ástæða til að gefa gaum að notkun og misnotkun upplýsinga.”

Ekki vísindaskáldskapur heldur hversdagur

Mannréttindaráð bólusetningar
Mynd: Shahadat Rahman/Unsplash

Oddviti Sameinuðu þjóðanna lýsti áhyggjum sínum af því gagnamagni sem safnað væri um hvert okkar fyrir sig.

Gegnsæi skorti um hvernig upplýsingum væri safnað, af hverjum og í hvaða tilgangi. Hann benti á að kortlagt hegðunarmynstur okkar væri til eins og hver önnur vara.

„Gögnin um okkur eru einnig notuð til að móta og ráðskast með skynjun okkar án þess að við áttum okkur á því,“ sagði Guterres.

„Ríkisstjórnir geta nýtt sér þessar upplýsingar til að stjórna hegðun sinna eigin borgara og brotið mannréttindi einstaklinga eða hópa.

Þetta er hvorki vísindaskáldskapur né spá um framtíðarhelvíti á 22.öld. Svona er þetta hér og nú og krefst umræðu.”

Fagnar nýrri vakningu

Aðalframkvæmdastjórinn lýsti einnig djúpum áhyggjum af þrálátu ójafnrétti kynjanna og kynþáttahatri.

„Ég fagna nýrri vakningu í alheimsbaráttunni fyrir kynþátta-réttæti,“ sagði Guterres og hvatti til aðgerða gegn haturs-hópum. „Allt of oft njóta slíkir hópar hvatninga frá fólki í áhrifastöðum með þeim hætti sem ekki hefði verið hægt að ímynda sér fyrir skemmstu. Við þurfum á samstilltu alþjóðlegu átaki að halda til að sigrast á þessari vaxandi og brýnu hættu.“