Alþjóðlegur dagur mannúðarstafsmanna. Þann 19. ágúst 2003 létust 22 mannúðarstarfsmenn í sprengjuárás á Canal-hótelið í Bagdad í Írak, þar á meðal sérstakur erindreki aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna í Írak, Sergio Vieira de Mello. Fimm árum síðar samþykkti allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna ályktun 63/139 þar sem 19. ágúst var útnefndur alþjóðlegur dagur mannúðarstafsmanna.
Alþjóðleg herferð þessa árs, undir forystu Samræmingarskrifstofu mannúðarmála Sameinuðu þjóðanna (OCHA), beinir sjónum að „fjölskyldum fallinna mannúðarstarfsmanna“ og varpar ljósi á persónulegar sögur hjálparstarfsmanna með röddum fjölskyldna, ástvina og samfélaganna sem þeir skildu eftir sig.
Þegar mannslíf eru í húfi ætti fólkið sem kemur til hjálpar aldrei að vera skotmark. Samt sem áður er mannúðarstarfsfólk enn drepið, sært, numið á brott, haldið í gæsluvarðhaldi og hindrað í störfum sínum. Flestir eru innlendir starfsmenn sem þjóna eigin samfélögum.
Þúsund mannúðarstarfsmenn drepnir síðustu þrjú ár
„Á alþjóðlegum degi mannúðarstarfsmanna heiðrum við þá dyggu starfsmenn sem veita milljónum þurfandi lífsnauðsynlega aðstoð,” segir António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, í ávarpi sínu í tilefni dagsins. Við stöndum einnig frammi fyrir skelfilegum sannleika: Það er orðið hættulegra en nokkru sinni fyrr að þjóna öðrum. Meira en þúsund mannúðarstarfsmenn hafa verið drepnir á síðustu þremur árum.
Árásir á mannúðarstarfsfólk hafa afleiðingar sem ná langt út fyrir þá einstaklinga sem verða fyrir þeim beint. Þær trufla matvælaafhendingu, heilbrigðisþjónustu, vernd og aðra lífsnauðsynlega þjónustu og skilja samfélög eftir með enn færri leiðir til að lifa af og ná sér á strik.
Árásir á heilbrigðisþjónustu
Tíu árum eftir ályktun 2286 halda árásir á heilbrigðisþjónustu áfram í óásættanlegum mæli. Frá því í desember 2017, þegar eftirlitskerfi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) með árásum á heilbrigðisþjónustu var hleypt af stokkunum, hefur WHO skráð meira en 10 400 árásir á heilbrigðisþjónustu í 29 löndum og landsvæðum, sem hafa leitt til meira en 5 700 dauðsfalla og 8 500 meiðsla.
Það sem af er þessu ári hefur WHO skráð 914 árásir á heilbrigðisþjónustu, sem hafa leitt til 911 dauðsfalla og 1.486 meiðsla, en flestar árásirnar hafa verið tilkynntar í Úkraínu, Líbanon, á hernumdu palestínsku svæðunum og í Mjanmar.
„Mannúðarstarfsfólk stendur með fólki í neyð,” heldur António Guterres áfram. „Við verðum að standa með þeim. Við verðum að bregðast við í þágu mannúðar – núna.”
Fimm staðreyndir um mannúðaraðstoð:
– Í lok maí 2026 þurftu meira en 252 milljónir manna á brýnni mannúðaraðstoð og vernd að halda – 13 milljónum fleiri en þegar alþjóðlegt yfirlit mannúðarmála 2026 var gefið út.
– Um mitt ár áætluðu samstarfsaðilar í mannúðarmálum að aðstoða 143,2 milljónir manna, þar sem tæplega 89 milljónir manna sem búa við alvarlegustu neyðina voru í forgangi fyrir lífsbjargandi stuðning.
– Í lok apríl 2026 höfðu samstarfsaðilar í mannúðarmálum veitt 45,2 milljónum manna að minnsta kosti einhvers konar aðstoð eða vernd – um það bil einn af hverjum sex þurfandi.
– Hinn 31. maí 2026 þurfti 33,66 milljarða Bandaríkjadala til mannúðaráætlana og höfðu borist 8,21 milljarður Bandaríkjadala – 24,4 prósent af nauðsynlegri upphæð.
– OCHA tilkynnti að að minnsta kosti 326 mannúðarstarfsmenn hefðu verið drepnir í 21 landi árið 2025, sem færir fjölda látinna á þriggja ára tímabili í meira en 1 000.