Á þessu ári nær allsherjarinnrás Rússa í Úkraínu þeim dapurlegu tímamótum að vera komin á fimmta ár. Frá 24. febrúar 2022 hafa linnulausar árásir á orkuinnviði haldið áfram að þrengja að lífsskilyrðum milljóna manna. Áætlað er að alls 10,8 milljónir manna víðsvegar um Úkraínu muni þurfa á mannúðaraðstoð að halda á þessu ári.
Árið 2025 staðfestu Sameinuðu þjóðirnar að 14 656 almennir borgarar hefðu skaðast í árásum Rússa. Þar af hafa 2 514 látist og 12 142 særst. Þetta var 31 prósenta aukning miðað við árið 2024. Af þessum voru 744 börn: 92 börn létust og 652 særðust. Mannfall meðal barna jókst um 11 prósent árið 2025 miðað við árið 2024.
Stofnanir Sameinuðu þjóðanna eins og OCHA (Samræmingarskrifstofa Sameinuðu þjóðanna í mannúðarmálum), UNHCR (Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna), WHO (Alþjóða heilbrigðismálastofnunin), UNICEF (Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna) og WFP (Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna), ásamt mörgum öðrum, samræma og flytja hjálpargögn til Úkraínu.
Árásir á heimili, skóla, sjúkrahús
Samkvæmt nýjum gögnum frá Alþjóða fólksflutningastofnuninni (IOM) gætu um 325 000 Úkraínumenn sem snúið hafa aftur þurft að flýja heimili sín á ný á næstu mánuðum. Meira en þriðjungur þeirra íhugar að flytja aftur til útlanda. Í janúar 2026 eru 3,7 milljónir manna á vergangi innan Úkraínu. Þessi tala var enn hærri því að rúmlega 4,4 milljónir manna hafa snúið aftur heim. Þar á meðal eru yfir ein milljón manna sem sneri aftur frá útlöndum. Hins vegar hafa ekki allir þeir sem komu aftur yfir landamærin til Úkraínu getað snúið til heimila sinna og eru 372.000 manns enn á vergangi innanlands.
Árið 2025 máttu Úkraínubúar þola auknar árásir og víðar í landinu en áður. Árásir hafa í auknum mæli beinst að heimilum, sjúkrahúsum, skólum, orkuverum og samgöngukerfum. Nærri 90 prósent árása og meira en helmingur mannfalls meðal almennra borgara áttu sér stað innan 20 km frá víglínunni, þar sem heil samfélög voru lögð í rúst.
Vetraraðgerðaáætlun til að ná til yfir 1,7 milljóna manna
Árið 2026 er stefnt að því að veita 4,12 milljónum manna mannúðaraðstoð, þar af eru 3,58 milljónir í forgangi. Þessi lítilsháttar fækkun frá árinu 2025 endurspeglar ekki bætta stöðu, heldur markvissari og forgangsraðaðri viðbrögð. Vetraraðgerðaáætlunin 2025–2026 miðar að því að veita nauðsynlega fjölþætta mannúðaraðstoð til yfir 1,7 milljóna manna – þar á meðal meira en 356 000 manns á vergangi og um 1,3 milljónir manna sem ekki eru á vergangi en verða fyrir barðinu á átökunum – yfir vetrartímann frá október 2025 til mars 2026.
Viðbragðsáætlunin krefst 277,7 milljóna Bandaríkjadala í fjármögnun. Nærri 31 000 manns sem dvelja í fjöldaskýlum munu njóta stuðnings. Hann felst meðal annars í nauðsynlegum viðgerðum á hitakerfum, minniháttar viðhaldi og eldsneytisstuðningi með sérsniðnum svæðisbundnum aðferðum og sterkri samhæfingu við yfirvöld á staðnum og innlend frjáls félagasamtök.
Dæmi um það sem Sameinuðu þjóðirnar eru að gera á vettvangi í Úkraínu:
Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (WFP) kaupir um það bil 82 prósent af þessum matvælum innan Úkraínu og vinnur með staðbundnum bakaríum að afhendingu brauðs. WFP útvegar einnig matvæli til stofnana eins og sjúkrahúsa, umönnunarmiðstöðva, miðstöðva fyrir flóttafólk og munaðarleysingjahæla til að styðja við framreiðslu heitra máltíða.
Mannréttindaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna (OHCHR): Eftirlitsnefnd um mannréttindi í Úkraínu hefur verið starfandi í landinu frá árinu 2014, þegar átökin hófust, og allt frá því að Rússland hóf allsherjarinnrás sína í Úkraínu árið 2022. Mannréttindaskrifstofa SÞ hefur skráð yfir 50 000 látna og slasaða almenna borgara, þar á meðal meira en 3.000 börn, frá upphafi allsherjarinnrásarinnar í Úkraínu.
Árið 2025 náði Alþjóða heilbrigðismálastofnunin (WHO) til 1,9 milljóna manna víðs vegar um Úkraínu með þjónustu, lækningavörum, tilvísunum og færniuppbyggingu, með mikla áherslu á staði við víglínuna og svæði sem erfitt er að komast til.
Fátækt hefur aukist meðal heimila með börn, að sögn Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna (UNICEF), sem veitir stuðning við skóla og heilsugæslustöðvar og endurbætur á hitaveitum.
Frá janúar til september náðu Sameinuðu þjóðirnar og samstarfsaðilar þeirra til meira en 4,2 milljóna manna – yfir tveggja þriðju af markmiðinu fyrir árið 2025.
Sjá einnig hér.