Úkraína. Ísland og Þróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNDP) hafa undirritað nýjan samning um verkefni til að auka verulega viðnámsþrótt orkugeira Úkraínu. Ísland mun leggja fram 400 milljónir króna, andvirði um 3,25 milljónir Bandaríkjadala, til samstarfs um dreifðar orkulausnir og nútímavæðingu mikilvægra innviða.
Framlaginu er ætlað að tryggja húshitun og rafmagn fyrir milljónir íbúa í Kyiv og styrkja raforkukerfi landsins gegn yfirstandandi árásum.
Aðgerðin er hluti af verkefninu „Styrking viðnámsþróttar orkugeirans í Úkraínu“. Því er ætlað að leita lausna á orkuskorti vegna hertra árása Rússa á raforkukerfi landsins. Nú skortir að minnsta kosti 7 GW orkuframleiðslu til að mæta þörfum.
Ísland staðráðið í að sýna Úkraínu samstöðu
Í fréttatilkynningu frá UNDP er haft eftir Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra að Ísland sé staðráðið í að sýna Úkraínu samstöðu í verki við að verja orkuöryggi sitt og velferð borgaranna. „Framlag okkar til þessa verkefnis mun tryggja að mikilvæg félagsþjónusta haldist starfhæf og að viðkvæmustu hóparnir í Kænugarði og víðar séu verndaðir.“
Auke Lootsma fastafulltrúi UNDP í Úkraínu lagði áherslu á stefnumarkandi mikilvægi samstarfsins. „Þetta samstarf við Ísland er mikilvægt framlag til viðleitni okkar til að gera við og nútímavæða orkuinnviði Úkraínu á meðan átök standa yfir,“ sagði hann. „Með því að beita dreifðri orkuframleiðslu og styrkja raforkukerfið erum við ekki aðeins að gera við skemmdir heldur byggja upp seigari og sjálfbærari framtíð fyrir þær milljónir manna sem treysta á þessa nauðsynlegu þjónustu.“
Tryggja vatns og hitaveitu
Haft er eftir Denys Shmyhal, fyrsta aðstoðarforsætisráðherra og orkumálaráðherra Úkraínu, að hann fagni tæknilegum stuðningi sem samningurinn felur í sér. „Að endurheimta stöðugleika raforkukerfis okkar er forgangsverkefni okkar í ljósi nær daglegra árása á orkumannvirki okkar,“ sagði hann. „Afhending háspennustraumbússa og samvinnslueininga er mikilvæg tæknileg aðgerð sem mun koma beint í veg fyrir stórfelldar truflanir og hjálpa til við að tryggja samfellu í vatns- og hitaveitu.“
Þetta nýja framlag byggir á fyrri stuðningi Íslands, sem fól meðal annars í sér afhendingu á 15 háspennu 330 kV straumbússum og gasvélum til að koma á stöðugleika í raforkukerfinu.
Sem hluti af áframhaldandi stuðningi heldur verkefnið áfram að nútímavæða orkustjórnun með endurbótum á upplýsingastjórnunarkerfi orkuáætlunar (EPIMS) og stofnun viðurkennds öryggiskerfis (AUSS) til að auka netöryggi.
Stuðningurinn felur einnig í sér öflun háspennu 750 kV straumbússa og uppsetningu á sérstakri varaaflslausn fyrir orkumálaráðuneyti Úkraínu, sem samanstendur af tvinninverterum og rafhlöðuorkugeymslukerfi (BESS) sem er hannað til að tryggja samfellu í mikilvægum rekstri þegar ytri aflgjafi er ekki til staðar.
Verkefnið er framkvæmt undir grænni orkuendurheimtaráætlun UNDP, sem tryggir samræmda og stefnumarkandi nálgun að langtíma orkuöryggi Úkraínu.
Bakgrunnur:
Orkukerfi Úkraínu varð fyrir um 24,8 milljarða Bandaríkjadala beinu líkamlegu tjóni á tímabilinu frá febrúar 2022 til 31. desember 2025, samkvæmt fimmtu hraðmati á tjóni og þörfum í Úkraínu (RDNA5), sem var tekið saman af ríkisstjórn Úkraínu, Alþjóðabankahópnum, framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og Sameinuðu þjóðunum. Raforkugeirinn einn og sér stendur fyrir 17,1 milljarði Bandaríkjadala í tjóni, þar sem orkuframleiðslueignir eru stærsti hlutinn með 14,2 milljarða Bandaríkjadala. Heildarþörf fyrir endurheimt og enduruppbyggingu orkugeirans er áætluð 90,6 milljarðar Bandaríkjadala á 10 árum, samkvæmt RDNA5. Með því að beita „Build Back Better“ (betri enduruppbygging) stöðlum munu þessar aðgerðir forgangsraða nútímavæðingu og orkunýtni. Til stuðnings þessari framtíðarsýn brúar græn orkuendurheimtaráætlun UNDP brýnar viðgerðir á innviðum með skuldbindingu um græna umbreytingu, kynjajafnrétti og stofnanauppbyggingu.
(Heimild: fréttatilkynning UNDP)
Sjá einnig hér.