Ný skýrsla UNEP lýsir þeim samdrætti í losun sem þarf til að komast aftur niður í 1,5°C

Þar sem hækkun hitastigs á jörðinni stefnir í að fara yfir 1,5°C miðað við tímabilið fyrir iðnbyltingu þarf brýnan og róttækan samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda til að halda umfangi og tímalengd framúrkeyrslunnar í lágmarki og komast aftur niður í 1,5°C fyrir lok aldarinnar, samkvæmt nýrri skýrslu UNEP.

Í Emissions Gap Report 2026: The Point of Return er skoðuð sviðsmynd þar sem framúrkeyrsla yfir 1,5°C er „eins lítil og mögulegt er“, þar sem hámarkshlýnun um miðja öldina er takmörkuð við 1,7–1,8°C og hækkun hitastigs á jörðinni færð aftur niður í eða undir 1,5°C fyrir árið 2100, með um 50 prósenta líkum.

Inger Anderson forstjóri UNEP segir ýmsar árangursríkar aðgerðir. Mynd: Ngoc Nguyen Phuong/ Unsplashr auki bjartsýni. Mynd:

18% minnkun losunar fyrir 2030

Til að komast á þessa braut þyrfti að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu um 18 prósent fyrir árið 2030, 45 prósent fyrir árið 2035 og 69 prósent fyrir árið 2040, allt miðað við losunina árið 2025. Til samanburðar myndi full framkvæmd landsframlaga (NDC) aðeins draga úr losun um 5–8 prósent fyrir árið 2030 og 11–15 prósent fyrir árið 2035, miðað við losunina árið 2025.

Þetta felur í sér að meðalárlegur samdráttur þyrfti að vera 5,7 prósent á tímabilinu 2025–2035, sem er meira en í eldri sviðsmyndum sjöttu matsskýrslu (AR6) IPCC, þar sem gert var ráð fyrir um 5 prósenta árlegum samdrætti.

„Framúrkeyrsla er ekki uppgjöf. Við getum enn haldið henni eins lítilli og skammvinnri og mögulegt er – og komið hitastiginu aftur undir 1,5 gráður fyrir lok aldarinnar,“ sagði António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, í ávarpi um skýrsluna. „Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Sameinuðu þjóðanna um losunarbilið sýnir okkur hvað þarf til: að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu um 18 prósent fyrir árið 2030 og 45 prósent fyrir árið 2035 – miðað við losunina árið 2025.“

Sólarorka er ekki háð stórveldapólitík. — Sólarorka . Mynd: Anders J/Unsplash

Tækifærin aldrei fleiri

Í skýrslunni kemur þó fram að tækifærin til að hraða aðgerðum hafi aldrei verið fleiri. Frá samþykkt Parísarsamkomulagsins hefur endurnýjanleg orka vaxið gríðarlega, heildarorkuframboð úr kolum og olíu hefur aukist hægar en spáð var og loftslagsstefnur hafa dregið úr losun víða.

„Hvert viðbótarbrot úr gráðu og hvert viðbótarár hlýnunar yfir 1,5°C eykur loftslagsáhrif og áhættu, svo sem mannskæð flóð, hitabylgjur og gróðurelda sem hafa herjað á mörg ríki á þessu ári,“ sagði Inger Andersen, framkvæmdastjóri UNEP. „Því verðum við að leggja allt í sölurnar til að halda hámarkshlýnun í lágmarki og komast aftur niður í 1,5°C fyrir lok aldarinnar. Það er mögulegt.

Við eigum fjölda dæma um vel heppnaðar aðgerðir sem sýna að hægt er að draga hratt úr losun. Nú er það ríkjanna að innleiða án tafar stefnur sem kveikja hraðan, mikinn og varanlegan samdrátt í losun og koma heiminum á braut í átt að stöðugra loftslagi og stöðugri hagkerfum og samfélögum.“