Í nýrri skýrslu er varað við því að skógar í heiminum séu í sókn – en ekki á þeim hraða sem þörf er á. Í skýrslunni um alþjóðleg skógarmarkmið 2026 (Global Forest Goals Report 2026), sem kynnt var í þessari viku, segir að öflugri stjórnun skóga og endurheimtaraðgerðir eigi sér stað samhliða áframhaldandi skógareyðingu, loftslagsdrifnum gróðureldum og viðvarandi fjármögnunargati.
„Skógar eru ein mikilvægasta náttúruauðlind jarðarinnar. Þeir standa undir lífsviðurværi milljarða manna, hýsa megnið af líffræðilegum fjölbreytileika á landi og gegna lykilhlutverki við að stjórna loftslagi. En eins og þessi skýrsla minnir okkur á, þá stendur skógum okkar ógn af skógareyðingu, hækkandi hitastigi, efnahagslegri óvissu og landfræðilegum ágreiningi, segir António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, í formála skýrslunnar.
Í skýrslunni er lagt mat á árangur innleiðingar stefnumótunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna um skóga 2017–2030 og sex alþjóðlegra skógarmarkmiða hennar. Útgáfa hennar kemur á mikilvægum tímapunkti, þar sem skógar eru í auknum mæli viðurkenndir sem lykilatriði til að ná fram heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun til 2030, alþjóðlegri loftslagsáætlun og skuldbindingum um líffræðilega fjölbreytni.
Skýrslan byggir á frjálsum landsskýrslum sem 48 lönd, sem samanlagt ná yfir 51 prósent af skógarsvæði heimsins, lögðu fram og styðst við nýjustu alþjóðlegu gögnin. Hún sýnir að framfarir eiga sér stað, en ekki á þeim hraða eða í þeim mæli sem þarf til að ná markmiðunum fyrir árið 2030. Af Norðurlöndunum er Svíþjóð eina landið af þeim 48 sem lögðu fram frjálsar landsskýrslur sem notaðar voru fyrir skýrsluna um alþjóðleg skógarmarkmið 2026.
Skógar eru loftslagsstöðugleiki
Alþjóðlegt skógarsvæði minnkaði um meira en 40 milljónir hektara á árunum 2015 til 2025, á meðan fjármögnun til sjálfbærrar skógræktar er langt undir áætluðum þörfum. Á sama tíma eru lönd að beita sér fyrir umbótum auka endurheimtaraðgerðir, styrkja stjórnun skóga og auka samvinnu.
„Skógar eru nauðsynlegir til að ná heimsmarkmiðunum um sjálfbæra þróun, allt frá loftslagsaðgerðum og verndun líffræðilegrar fjölbreytni til fæðuöryggis og seiglu lífsviðurværis,“ sagði Bjørg Sandkjær, aðstoðar-aðalframkvæmdastjóri stefnumótunar hjá efnahags- og félagsmáladeild Sameinuðu þjóðanna. „Að fjárfesta í skógum er að fjárfesta í loftslagsstöðugleika, seiglu hagkerfa og velferð núverandi og komandi kynslóða.“
Ójafnar framfarir
Í skýrslunni eru dregnar upp leiðir til að hraða aðgerðum, þar á meðal að stöðva skógareyðingu, endurheimta rýrt land, stækka vernduð og sjálfbærlega nýtt skógarsvæði, styrkja stjórnun skógarmála, loka fjármögnunargatinu fyrir sjálfbæra skógrækt og efla nýstárlegar fjármögnunarleiðir.
Meðal niðurstaðna skýrslunnar er eftirfarandi:
- Framfarir eru ójafnar, með ávinningi á vernduðum svæðum, í langtímaáætlunum um skógrækt og í vöktunarkerfum tengdum skógum;
- Sjö af 26 undirmarkmiðum er að mestu náð, 17 er að hluta til náð og tvö eru ekki á réttri leið, þ.e. að snúa við skógareyðingu og útrýma sárafátækt meðal fólks sem er háð skógum;
- Álag vegna breyttrar landnotkunar, loftslagsáhrifa, gróðurelda, meindýra og ólöglegra athafna heldur áfram að ógna skógum á mörgum svæðum;
Kynning skýrslunnar markaði upphafsdag tuttugasta og fyrsta fundar Skógaráðs Sameinuðu þjóðanna í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna, þar sem aðildarríki og samstarfsaðilar funda til að efla innleiðingu alþjóðlegra skógarmarkmiða.
Skýrslan Global Forest Goals Report 2026 er aðgengileg hér.