Lófaklapp braust út í sal allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna á miðvikudag þegar aðildarríkin samþykktu ályktun þar sem þrælaverslunin yfir Atlantshafið er lýst alvarlegasti glæpur gegn mannkyni.
Ályktunin, sem Gana lagði fram, var samþykkt með 123 atkvæðum. Þrjú lönd – Argentína, Ísrael og Bandaríkin – greiddu atkvæði á móti og 52 sátu hjá. Bandaríkin, Ísrael og Argentína greiddu atkvæði á móti, en Ísland, Bretland og aðildarríki ESB voru meðal þeirra landa sem sátu hjá.
„Í dag komum við saman í hátíðlegri samstöðu til að staðfesta sannleikann og leita leiða til úrbóta og skaðabætur í þágu rréttlætis,“ sagði John Dramani Mahama, forseti Gana, í ræðu sinni fyrir atkvæðagreiðsluna. Hann talaði fyrir hönd Afríkuhópsins, sem telur 54 meðlimi – stærsta hópsins innan Sameinuðu þjóðanna.
Í ályktuninni var lögð áhersla á að „mansal Afríkubúa og kynþáttamiðuð þrælkun Afríkubúa væri alvarlegasti glæpur gegn mannkyni, vegna afgerandi rofs í heimssögunni, umfangs hennar, tímalengdar, kerfisbundins eðlis, grimmdar og varanlegra afleiðinga sem halda áfram að móta líf allra manna með kynþáttamiðuðum kerfum vinnu, eigna og fjármagns.“
Taka á óréttlæti, styðja skaðabætur
Hún staðfesti mikilvægi þess að taka á sögulegu óréttlæti sem Afríkubúar hafa orðið fyrir á þann hátt sem stuðlar að réttlæti, mannréttindum, virðingu og lækningu. Um leið væri stigið áþreifanlegt skref í átt að skaðabótum.
Textinn var „mjög vandmeðfarinn í ótal atriðum“, sagði Dan Negrea sendiherra, fulltrúi Bandaríkjanna í efnahags- og félagsmálaráði Sameinuðu þjóðanna (ECOSOC), fyrir atkvæðagreiðsluna.
Hann harmaði að stjórnvöld í Washington „þyrftu enn og aftur að minna þennan vettvang á að Sameinuðu þjóðirnar eru til til að viðhalda alþjóðlegum friði og öryggi.“ Þær hefðu ekki verið „stofnaðar í þágu þröngra sérhagsmuna og áætlana, til að koma á fót sérhæfðum alþjóðadögum eða til að skapa ný kostnaðarsöm umboð til funda og skýrslugerðar.“
Auk þess „viðurkenna Bandaríkin engan lagalegan rétt til skaðabóta fyrir söguleg brot sem voru ekki ólögleg samkvæmt alþjóðalögum á þeim tíma sem þau voru framin“.
„Þrælaverslun og þrælahald eru meðal alvarlegustu mannréttindabrota í sögu mannkyns – brot á einmitt þeim meginreglum sem eru greyptar í sáttmála Sameinuðu þjóðanna og mannréttindayfirlýsinguna, sem sjálfar eiga að hluta til uppruna sinn í þessu óréttlæti fortíðar,“ sagði Annalena Baerbock, forseti allsherjarþingsins.
Fjarlægja hindranir sem eftir standa
António Guterres, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna, hvatti til þess að tekið yrði á varanlegri arfleifð þrælahalds í formi ójöfnuðar og kynþáttafordóma.
„Nú verðum við að fjarlægja þær hindranir sem eftir standa og koma í veg fyrir að svo margt fólk af afrískum uppruna geti nýtt réttindi sín og nýtt möguleika sína, sagði hann. Við verðum – að fullu og án efa – að skuldbinda okkur til mannréttinda, jafnréttis og meðfæddrar virðingar hvers manns.“
Hann hvatti lönd til að nota þau til að knýja á um aðgerðir til að útrýma kerfisbundnum kynþáttafordómum, tryggja skaðabótaréttlæti og flýta fyrir þróun án aðgreiningar, sem einkennist af jöfnum aðgangi að menntun, heilbrigðisþjónustu, atvinnu, húsnæði og öruggu umhverfi.
„En það þarf mun djarfari aðgerðir – frá mun fleiri ríkjum, bætti hann við. Þetta felur í sér skuldbindingar um að virða eignarrétt Afríkuríkja yfir eigin náttúruauðlindum. Og aðgerðir til að tryggja jafna þátttöku þeirra og áhrif í alþjóðlegu fjármálakerfi og öryggisráði Sameinuðu þjóðanna.“
Sjá einnig hér.