Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) og samstarfsaðilar hennar hafa kynnt nýtt átaka um að minnka matarsóun í heiminum um helming fyrir 2030. Jafnframt að draga úr losun mýragass (metans) um 7% og leggja þar með lóð á vogarskálar í baráttunni fyrir að hægja á loftslagsbreytingum.
Átakið Matarsóunar-gegnumbrotið (Food Waste Breakthrough) var kynnt á Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP30 í Belém. Í því sameinast ríkisstjórnir, borgir og borgaralegt samfélag um málefni, sem snertir í senn hungur í heiminum og loftslagsbreytingar.
Á hverju ári er sóað meir en einum miljarði tonna af matvælum í heiminum. Gera má ráð fyrir að við framleiðslu og meðhöndlun þessara glötuðu matvæla hafi verið losað, sem samsvarar, 10% allrar losunar gróðurhúsalofttegunda í heiminum. Einnig allt að 14% losunar alls mýragass (metans). Það er gróðurhúsalofttegund, sem er að vísu skammlíf, en hitar
Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna: Matarsóun er ófyrirgefanleg
Talið er að fjárhagslegt tap af völdum matarsóunar nemi einni milljón milljóna (triljón) Bandaríkjadala. Af þeim sökum má færa rök fyrir því að minnkun matarsóunar sé ein skilvirkasta og áhrifaríkasta leiðin, sem í boði er til að takast á við loftslagsbreytingar og hungur, ekki síst í borgum.
„Ófyrirgefanlegu magni matvæla er sóað ár hvert í hverju einasta ríki, jafnt ríkum sem snauðum,“ segir Inger Andersen forstjóri UNEP.
„Með því að draga úr matarsóun ráðumst við til atlögu við hungur í heiminum. Á sama tíma er gripið til afgerandi aðgerða til að draga úr losun mýragass í landfyllingum. Á þann hátt er leitast við að lækka hitastigið í heiminum, spara fé og draga úr matvæla-óöryggi. Átakið Matarsóunar-gegnumbrotið er umfangsmikið frumkvæði af því tagi saem við þurfum á að halda. Það miðar í senn að því að takmarka loftslagsbreytingar og spara næringaríka fæðu fyrir þá sem þurfa á henni að halda.”
Skuldbindingar liggja fyrir
Matarsóunar-gegnumbrotið byggir á þremur stoðum. Þær eru að byggja upp hæfni og boða málstaðinn; tölfræði og stefnumörkun og fjárveitingar og framkvæmd.
Með 3 milljóna fjárveitingu úr Hnattræna umhverfissjóðnum, (the Global Environment Facility), mun UNEP hrinda í framkvæmd fjögurra ára verkefni til að vinna að markmiðum átaksins. Verkefnið snýst um að hraða aðgerðum til að koma í veg fyrir matarsóun og draga úr mýrargass-losun. Aðgerðirnar felast í aðlögun og beitingu núverandi úrræða jafnt á vettvangi ríkja sem landshluta í þróuðum ríkjum.
Hnattræn forysta og þátttaka
Brasilía, Japan og Stóra-Bretland hafa tekið að sér forystuhlutverk á vettvangi ríkja. Á meðal borga og landshluta, sem skipa sér í forystusveit má nefna Amman, Bangkok, Kaliforníu, Mexíkóborg, Mílanó, París og Rio de Janeiro. Þar að auki munu einkafyrirtæki á borð við Carrefour, Citibank, Google, Hilton, Rabobank og Winnow gegna forystuhlutverki.
Sjá einnig hér.