A-Ö Efnisyfirlit

WHO í Evrópu: Hægar gengur að minnka tóbaksneyslu kvenna en karla

Tóbaksneysla kvenna minnkar hægar en tóbaksneysla karla.
Tóbaksneysla kvenna minnkar hægar en tóbaksneysla karla. Mynd: Stas Svechnikov/Unsplash

Tóbaksnotkun kvenna á Evrópusvæði WHO minnkar helmingi hægar en tóbaksnotkun karla. Meðal unglinga á aldrinum 13–15 ára er notkun rafsígarettna algengari hjá stúlkum en drengjum, samkvæmt nýrri skýrslu Evrópuskrifstofu Alþjóða heilbrigðismálastofnunarinnar (WHO/Europe).

WHO hefur sett löndum það markmið að minnka um 30% tíðni tóbaksnotkunar (bæði reyktóbaks og reyklauss tóbaks) meðal fullorðinna fyrir árið 2025, miðað við árið 2010 sem viðmiðunarár.

Reykingar kvenna munu ekki hafa minnkað um 30% eins og stefnt er að fyrr en eftir miðja öld.
Reykingar kvenna munu ekki hafa minnkað um 30% eins og stefnt er að fyrr en eftir miðja öld. Mynd: Pascal Meier/Unsplash.

Ekki eru enn öll kurl komin til grafar um tímabilið. Samkvæmt nýju skýrslunni „Þróun tíðni tóbaksnotkunar á Evrópusvæði WHO“ eru Norðurlöndin fimm þó meðal þeirra ellefu landa á svæðinu sem eru á réttri leið með að ná markmiðinu um 30% minnkun frá 2010..

  • Ísland úr 18,6% í 8,7% (2023) (#2)
  • Noregur úr 26,8% í 12,3% (2023) (#3)
  • Danmörk úr 26,4% í 12,3% (2023) (#5)
  • Svíþjóð úr 33,9% í 19,5% (2023) (#7)
  • Finnland úr 30,3% í 20,9% (2022) (#8)

Tóbaksnotkun kvenna

Á Evrópusvæði WHO er tóbaksnotkun kvenna og stúlkna mikið áhyggjuefni. Ólíkt öðrum svæðum WHO minnkar tóbaksnotkun kvenna í Evrópu sérstaklega hægt. Í 15 löndum svæðisins fer tóbaksnotkun fullorðinna kvenna vaxandi.

WHO telur að of hægt gangi að minnka reykingar.
WHO telur að of hægt gangi að minnka reykingar. Mynd: Immo Wegmann/Unsplash

„Evrópusvæðinu miðar ekki nægilega vel í að draga úr tóbaksnotkun bæði karla og kvenna. En konur og stúlkur sitja sérstaklega langt eftir,“ sagði Kristina Mauer-Stender, svæðisráðgjafi í tóbaksvörnum hjá WHO/Europe. „Unglingsstúlkur reykja nú og veipa jafn mikið og drengir, eða meira. Ekkert af þessu er óumflýjanlegt.“

Spáð var að tóbaksnotkun karla myndi minnka um 23% á milli 2010 og 2025, úr 39,3% í 30,3%. Notkun kvenna átti aðeins að minnka um 12%, úr 19,6% í 17,3%. Evrópa er eina svæði WHO þar sem konur eru ekki á réttri leið með að ná 30% lækkun. Á öllum öðrum svæðum er spáð að tóbaksnotkun kvenna fari niður fyrir 10%.

Um 63 milljónir kvenna á svæðinu nota tóbak. Með núverandi hraða myndu konur ekki ná 30% lækkun frá viðmiðunarárinu 2010 fyrr en árið 2054. Karlar eru á réttri leið með að ná því fyrir 2031.

Raftóbak.
Raftóbak. Mynd: CDC/Unsplash

Staðan meðal unglingsstúlkna er ekki síður áhyggjuefni: í 29 löndum nota stúlkur tóbak jafn mikið eða meira en drengir og í 35 löndum sést sama mynstur í notkun rafsígarettna.

Ákall um aðgerðir

WHO/Europe hvetur stjórnvöld um allt svæðið til að innleiða rammasamning WHO um tóbaksvarnir (FCTC) að fullu og til að:

  • Lækka tóbaksskatta upp í þau mörk sem WHO mælir meðþ
  • Framfylgja víðtækum lögum um reyklaus svæði og algeru banni við auglýsingum, kynningu og kostun tóbaks.
  • Setja reglur um rafsígarettur og aðrar nýjar nikótín- og tóbaksvörur til að vernda börn og unglinga.
  • Safna og birta gögn um tóbaksnotkun eftir kyni og aldri svo hægt sé að sjá hverjir sitja eftir.
  • Vernda stefnu í tóbaksvörnum gegn afskiptum tóbaksiðnaðarins
Skólavörðustígur.
Skólavörðustígur. Mynd: UNRIC/Árni Snævarr

Ísland:Aðeins fleiri karlar en konur 

Talið er að 29 þúsund manns á Íslandi noti tóbak og aðeins fleiri karlar en konur í þeim hóp, eða 15 þúsund annars vegar og 14 þúsund hins vegar.

Á Íslandi hefur tóbaksnotkun minnkað hratt og stöðugt úr 31,1% árið 2000 og spáð er að hún verði komin niður í 6,8% árið 2030, sem fylgir náið þróuninni niður á við í Norður-Evrópu. Spáð er að áætluð tíðni verði áfram talsvert undir meðaltali Evrópusvæðis WHO árið 2030.

Tíðni sígarettureykinga meðal 15 ára unglinga er svipuð hjá drengjum og stúlkum, eða 4,0% og 3,0%. Notkun rafsígarettna er algengari en sígarettureykingar og stúlkur nota rafsígarettur meira (16,0%) en drengir (11,0%).