Alþjóðlegur dagur fjölþjóðasamskipta og stjórnarerindreksturs í þágu friðar er haldinn á vegum Sameinuðu þjóðanna 24.apríl. Þessum alþjóðlega degi er ætlað að minna á alþjóðlegar áskoranir ber að leysa með sameiginlegum lausnum og viðræðum. Samstarf ríkja er enn sem fyrr árangursríkasta leiðin til að koma á varanlegum friði.
Á þessum degi er ástæða til að minna á að margir Norðurlandabúar hafa markað spor í friðarviðleitni Sameinuðu þjóðanna.
Frá flóttamanni til friðarboða
Martti Ahtisaari fæddist í Finnlandi árið 1937. Á barnsaldri kynntist hann hlutskipti flóttamanna þegar vetrarstríð Sovétríkjanna og Finnlands stóð sem hæst. Þetta hafði áhrif á lífshlaup hans og varð til þess að hann haslaði sér völl í alþjóðlegum sáttaumleitunum.
Eftir margra ára starf í finnska utanríkisráðuneytinu var hann skipaður fulltrúi Sameinuðu þjóðanna um málefni Namibíu. Í þessu starfi átti Ahtisaari þátt í að semja um sjálfstæði Namibíu eftir áratuga nýlendustjórn.
Síðar lék Ahtisaari lykilhlutverk í friðarumleitunum í Bosníu og 1999 samdi hann um vopnahlé í Kosovo. Eftir að hann varð forseti Finnlands (1994–2000) tók hann að sér verkefni fyrir Sameinuðu þjóðirnar og miðlaði málum í Aceh í Indónesíu. Ahtisaare fékk friðarerðlaun Nóbels 2008, einn Finna.
Fyrsta kona til að stýra 3 friðargæslusveitum
Karin Landgren er ein af reyndustu og virtustu diplómötum Svía í þjónustu Sameinuðu þjóðanna. Hún hóf feril sinn hjá Flóttamannastjóra samtakanna (UNHCR), en þar voru málefni svokallaðs bátafólks, flóttamanna frá Víetnam, á hennar könnu. Síðar stýrði hún starfi UNHCR í Erítreu og Singapore.
Frá 2009 til 2015 stýrði Landgren þremur ólíkum Sameinuðu þjóða-verkefnum á sumum af mest krefjandi átaksvæðum í heiminum. Fyrst í Nepal þar sem hún fylgdi eftir friðarsamningi í kjölfar borgarastríðs. Því næst í Búrundí og í Líberiu. Í síðastnefnda ríkinu hafði auk borgarstríðs geisað ebóla-faraldu.
Hún stýrði fyrst kvenna þremur mismunandi friðargæsluverkefnum og hefur síðar lagt lóð á vogarskálar fyrir aukna þátttöku kvenna í fiðarstarfi.
Frá Genf til Gasa
Jan Egeland hóf friðarstörf strax á síðasta áratug liðinnar aldar í friðarviðræðum í Guatemala og Kólombíu. 2003 var hann skipaður yfirmaður mannúðarmála hjá Sameinuðu þjóðunum (OCHA). Í því starfi samræmdi hann mannúðarstarfi, svo sem í kjölfar flóðbylgjunnar miklu í Asíu, Darfur og jarðskjálfta í Pakistan.
Egeland hefur einnig verið sérstakur ráðgjafi Sameinuðu þjóðanna í Kólombíu (1999–2002) og Sýrlandi 2015–2018), og er nú forstjóri norska flóttamannaráðsins.
Norræn friðarviðleitni
Nefna má fleiri norræna stjórnarerindreka sem hafa leiki stórt hlutverk í friðarstarfi samtakanna. Norðmaðurinn Geir Otto Pedersen hefur frá 2019 verið sérstakur erindreki Sameinuðu þjóðanna í Sýrlandi. Landi hans Tor Wennesland hefur gegnt sama starfi í friðarferlinu í Mið-Austurlöndum frá 2020 og fram á síðasta ár. Terje Rød-Larsen var bæði arkitekt Oslóar-samninganna og síðar sérstakur samræmandi í Mið-Austurlöndum. Kai Eide var sérstakur erindreki í Bosníu, Kosovo og Afganistan.
Danir hafa einnig lagt friðarstarfi SÞ lið. Ellen Margrethe Løj stýrði þannig friðargæslusveitum í Líberíu og Suður-Súdan. Hans Hækkerup var yfirmaður stjórnar Sameinuðu þjóðanna í Kosovo 2001 til 2002.
Svíinn Jan Eliasson er einn reynslumesti diplómat Sameinuðu þjóðanna. Hann var sérstakur erindreki í Darfur og víðar og loks vara-aðalframkvæmdastjóri. Hinn hálf-sænski Staffan de Mistura er ekki síður hokinn af reynslu því hann miðlaði málum í Sýrlandi, Írak og Afganistan, auk Vestur-Sahara. Hans Grundberg stýrir Sameinuðu þjóða-starfi í Jemen. Margot Wallström var fyrsti sérstaki erindreki Sameinuðu þjóðanna um kynbundið ofbeldi í hernaði. Þá var Folke Bernadotte fyrsti sáttasemjari samtkanna árið 1948 og galti fyrir með lífi sínu.
Finninn Elisabeth Rehn var sérstakur erindreki í Bosníu og mannréttindafrömuður í fyrrverandi Júgoslávíu. Landi hennar Harri Holkeri var einnig yfirmaður Sameinuðu þjóðanna í Kosovo í upphafi aldarinnar.