Með því að stuðla að friði, mannréttindum og félagslegum framförum, þar á meðal aðgangi að heilsu og menntun, hafa Sameinuðu þjóðirnar bætt líf fólks um allan heim og stuðlað að betri lífskjörum fyrir alla.
Sameinuðu þjóðirnar eftir 80 ár
Við byggjum framtíð okkar saman
Að bæta líf fólks um allan heim
„Átta áratugum síðar má fullyrða að með stofnun Sameinuðu þjóðanna hafi verið komið í veg fyrir þriðju heimsstyrjöldina.“
ANTÓNIO GUTERRES, aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna
Hvernig er hægt að meta árangur friðargæsluaðgerða Sameinuðu þjóðanna?
Nánar um starf Sameinuðu þjóðanna á sviði friðar og öryggis
Sameinuðu þjóðirnar skipta sköpum fyrir frið, réttlæti og jafnrétti í heiminum
Tugir þúsunda friðargæsluliða starfa undir merkjum Sameinuðu þjóðinna í 11 friðargæsluverkefnum. Markmiðið er styðja við bakið á ríkjum á torfarinni braut frá átökum til friðar.
Þær hafa stuðlað að samþykkt um 30 afvopnunarsamninga og látið eyðilegggja 55 milljónir jarðsprengna.
Sameinuðu þjóðirnar eru enn sem fyrr þýðingarmikill og einstakur vettvangur fyrir friðarviðleitni, eflingu sjálfbærrar þróunar og mannréttinda.
Þær vinna að því að binda enda á hörmungar átaka og leggja grundvöll að varanlegum friði. Sameinuðu þjóðirnar berjast fyrir réttlæti og virðingu fyrir mannréttindum.
Þær skrásetja mannréttindabrot um allan heim, efla mannréttindavernd, stuðla að því að alþjóðalög og staðlar séu virt og styðja við umbótaviðleitni í meira en 90 ríkjum.
Myndir: ©UN Photo/Martine Perret, ©UNDP Aserbaidsjan, ©UN Photo/Harandane Dicko.
Sameinuðu þjóðirnar stuðla að velferð og sjálfbærni í heiminum
Sameinuðu þjóðirnar hjálpa og vernda meira en 100 milljónir manna á ári með mannúðarstarfi sínu:
Sameinuðu þjóðirnar njóta þess lögmætis og hafa þá þekkingu, hæfni og flutningagetu sem engin önnur stofnun býr yfir til að koma til aðstoðar.
Ásamt fagstofnunum innan sinna vébanda berjast þær gegn fátækt, hungri og sjúkdómum og koma mannúðaraðstoð til skila þegar hamfarir verða og neyðarástand skapast.
Á síðustu átta áratugum hafa heilbrigðisstofnanir Sameinuðu þjóðanna dregið umtalsvert úr dánartíðni barna og mæðra, bjargað milljónum mannslífa með bólusetningum og komið í veg fyrir og takmarkað útbreiðslu banvænna sjúkdóma eins og mýrarköldu (malaríu), berkla og HIV/alnæmis.
Þær styðja við bakið á ríkjum í viðleitni þeirra til að þróa efnahagslegan- og félagslegan auð, og setja á sama tíma staðla um sjálfbærni.
Samsettar myndir: frá hægri fyrir miðju og andsælis: ©UNESCO/Emily Pinna, ©WFP/Hussam Alsaleh, ©UNICEF/UN0425691/Sokol.
Sameinuðu þjóðirnar verða að aðlaga sig
Nýjar áskoranir
Áttatíu árum eftir stofnun þeirra standa Sameinuðu þjóðirnar frammi fyrir nýjum áskorunum.
Loftslagsváin er í algleymi, ójöfnuður og fátækt aukast.
Hryðjuverk og kjarnorkuógnin eru þrálát, og nýjar ógnir koma fram á sjónarsviðið. Á sama tíma festir gervigreind sig í sessi og æðir áfram stjórnlaust.
Sameiginleg verkefni okkar
Aðildarríki Sameinuðu þjóðanna hétu því á 75 ára afmæli samtakanna að styrkja alþjóðlega stjórnarhætti í þágu núverandi og komandi kynslóða. Aðalframkvæmdastjórinn kynnti tillögur sínar um viðbrögð við núverandi og komandi áskorunum í skýrslu sinni Sameiginleg verkefni okkar (Our Common Agenda) í september 2021. Markmiðið var að stuðla að því að framkvæmd Heimsmarkmiðanna um sjálfbæra þróun yrði hraðað og virkja fyrirheit yfirlýsingar 75 ára afmælisins.
Sameinuðu þjóðirnar 2.0
Í skýrslu aðalframkvæmdastjórans Sameiginleg verkefni okkar er hvatt til öflugri alþjóðlegrar stjórnunar, fjölþjóðlegrar samvinnu og umbóta á starfi stofnana. Svokallað SÞ 2.0 ferli felur í sér nútímavæðingu með það fyrir augum að samtökin verði sveigjanlegri, byggi starf sitt á tölulegum upplýsingum og stafrænni nýsköpun í takt við áskoranir 21.aldarinnar.
Ný friðar dagskrá
Hvað er Sáttmáli framtíðarinnar?
Fjölþjóðasamstarf: hvernig alþjóðlegir samningar verða til
Aðildarríkin samþykkja að efla fjölþjóðlega samvinnu
Leiðtogafundur um framtíðina
Aðildarríki Sameinuðu þjóðanna ítrekuðu í september 2024 á Leiðtogafundi um framtíðina skuldbindingar sínar um að takast á við þessar áskoranir í sameiningu með því að undirrita Sáttmála framtíðarinnar.
Sáttmáli framtíðarinnar
Sáttmálinn miðar að því að efla samvinnu á heimsvísu í þágu 21.aldarinnar og endurnýja traust á fjölþjóðlegri samvinnu, Sameinuðu þjóðunum og Öryggisráðinu.
Á meðal ákvæða hans eru að efla samráð við heimshlutasamtök og tryggja fulla þátttöku kvenna, ungs fólks og jaðarsettra hópa í friðarferlum.
Í sáttmálanum eru ítrekaðar skuldbindingar um að hlíta alþjóðalögum og leysa deilur með viðræðum. Þá er ítrekuð þörfin á að virða öll mannréttindi.
Heimsmarkmið
En sáttmálinn gengur lengra. Í honum er viðurkennt að ráðast þurfi að rótum átaka og spennu með sjálfbæra þróun að vopni. Í sáttmálanum er lýst stuðningi við að veita fé til Heimsmarkmiðanna með það í huga að hjálpa þróunarríkjum að fjárfesta í fólki og ráðast til atlögu við helstu áskoranir, svo sem að stefna að framtíð byggðri á endurnýjanlegri orku.
Stafrænn samningur
Framtíðarsáttmálinn inniheldur einnig Stafrænan samning (Global Digital Compact) en í honum er hvatt til stjórn gervigreindar, þar sem þróunarríki eigi sæti.
Veraldarleiðtogum ber nú að láta áþreifanlegar áætlanir og aðgerðir taka við af þessum samþykktum með það fyrir augum að þær skipti sköpum fyrir íbúa heimsins.
Mikilvægir fundir árið
2025Á þessum umfangsmiklu ráðstefnum gefast tækifæri til að efla miklvægt starf Sameinuðu þjóðanna.
Hafráðstefna Sameinuðu þjóðanna (9.júní-13.júní)
Þriðja ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um málefni hafsins hefur að markmiði að hraða aðgerðum til að vernda heimshöfin og nýta þau á sjálfbæran hátt. Höfin þekja 70% yfirborðs jarðar, viðhalda jafnvægi í umhverfinu og búa yfir miklum auðlindum og líffræðilegum fjölbreytleika.
Mynd: ©Unsplash/Naja Bertolt Jensen
Fjármögnun þróunar (30. júní – 3. júlí)
Fjórða alþjóðlega ráðstefnan um þróunar fjármögnun á að vera mikilvægur tímapunktur til að loka fjármögnunarbilinu fyrir Heimsmarkmiðin, þar á meðal að efla svokallaðan aflvaka Heimsmarkmiðanna (SDG Stimulus).
Mynd: ©UN DESA
Leiðtogafundur um félagslega þróun (4.-6.nóvember)
Annars heimsleiðtogafundur um félagslega þróun mun beina sjónum að helsta markmiði Heimsmarkmiðanna, sem á rætur í jöfnuði, félagslegu réttlæti og útilokun mismununar: að engan ber að skilja eftir.
Mynd: ©Shutterstock/CatherineLProd
Loftslagsráðstefna (10.-21.nóvember)
Á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna verður áherslan á nauðsyn þess að afla fjármagns til þróunarríkja í því skyni greiða fyrir umskiptum til grænna hagkerfis. Jafnframt þurfa þau að glíma við síversnandi áhrif loftslagsbreytinga, og tap og tjón af völdum þeirra.
Mynd: ©Adobe Stock/Zhu Difeng
Dagur stofnsáttmálans
Forseti 79.Allsherjarþingsins hefur boðað til fundar til að fagna afmæli undirritunar Stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna og mikilvægs hlutverks hans í að tryggja frið, efla þróun og vernda mannréttindi.
26.júní 2025
Dagur Sameinuðu þjóðanna
Dagur Sameinuðu þjóðanna er haldinn 24.október en þann dag gekk Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna í gildi. Dagurinn er tækifæri til að efla sameiginleg verkefni okkar og ítreka stuðning við tilgang og meginsjónarmið Stofnskrár Sameinuðu þjóðanna sem hafa verið leiðarljós þeirra síðustu 80 árin.
24.október 2025
Sameinuðu þjóðirnar á Heimssýninguinni 2025
Sameinuðu þjóðirnar taka þátt í Heimssýningunni 2025 í Osaka í Japan og bregða þar ljósi á viðleitni þeirra til að takast á við hnattrænar áskoranir undir vígorðinu Sameinuð fyrir betri framtíð.
13.apríl-13.október 2025