Skjátími.Börn.
Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna (UNICEF) og Alþjóða heilbrigðismálastofnunin (WHO) vara við of miklum skjátíma barna, sérstaklega hinna yngstu, og telja afleiðingarnar geta verið alvarlegar.
Skjáir er nú út um allt, hvor heldur sem er í eldhúsinu, svefnherberginu eða jafnvel á barnaheimilum. Og sífellt yngri börn ánetjast þeim. Skjáir gætu virst skaðlausir en svo er ekki.
Börn fá ekki það sem þau þurfa mest á skjánum
Að mati UNICEF eru áhrif of mikils skjátíma á smábörn víðtæk; frá minni einbeitingu til minni hluttekningar með öðrum.
Ráðleggingar Barnahjálparinnar eru skýrar: börn undir eins árs aldrei eiga ekkert erindi við skjái. Takmarka ber skjátíma barna frá tveggja til fjögurra ára við eina klukkustund á dag. Rannsókn í Svartfjallalandi sýndi fram á að þriðja hvert foreldri notaði skjá til að kaupa sér frið á meðan heimilissstörf voru unnin. Sama rannsókn sýndi einnig að helmingur foreldranna talar aldrei við börnin um það sem þau horfa á.
Heilinn þróast mest á fyrstu árunum
Þetta er sérstaklega alvarlegt því heili barnsins þróast meira á fyrstu árunum en nokkru sinni síðar á lífsleiðinni. Þessi þróun á að vera í samspili við manneskjur ekki skjái.
Á þessum tíma ævinnar læra börn ekki aðeins að tala heldur öðlast þau samlíðan með öðrum og einbeitingu. Rannsónir sýna að barn undir eins árs aldri lærir ekkert af skjáglápi, ekki einu sinni af sérstöku kennsluefni. Það sem börn á þessum aldri þurfa á að halda eru andlit, raddir, nævera og leikur.
Skaðleg áhrif á heilsu
Skjánotkun snýst þó ekki aðeins um lærdóm og þroska heldur einnig heilsuna. Langvarandi seta við skjáinn hefur í för með sér minni hreyfingu og fylgifiskar eru oft vondur svefn og óhollar matarvenjur.
Alþjóða heilbrigðismálastofnunin varar við því að börnum sem hreyfa sig lítið sé hættara við að verða ofþyngd- og fitu að bráð. Þau nota meiri tíma við skjáinn og minni tíma í að rækta líkama sinn og hreyfa sig. Virk börn, sem sofa vel og leika sér, njóta betri helsu og lífsgæða.
5 atriði til að hafa í hug um börnin og skjáinn
- Rúmlega 44 % af 15 ára stúlkum eru í stöðugu sambandi við vini á netinu. Hafa ber í huga að stafræn samskipti koma ekki í stað persónulegra samskipta.
- Fylgist með hvað barnið horfir á. Margt á netinu er ekk við barna hæfi.
- Lítil börn eru miklu snjallari í að nota stafræna tækni en margir halda. Þess vegna er mikvægt að byrja snemma á að búa til reglur um skjánotkun. Það gerist meðal ananrs með því að setja skýr mörk.
- WHO telur að 16 % eigi á hættu að verða háðir tölvuleikjum. Mikilvægt er að setja skýrar reglur um skjánotkun.
- Margir foreldrar hafa látíð í ljós áhyggjur af því að erfitt sé að fylgja öllum ráðleggingum WHO í hvívetna. Mikilvægast er að foreldrar komi á jafnvægi, sem virkar. Veljið praktískar reglur frekar en að reyna að ná fullkomnun.